Tỷ lệ an toàn vốn và hiệu quả hoạt động của các Ngân hàng  thương mại cổ phần tại Việt Nam

Thơ Trần Ngọc Thy; Thông Phạm Lê

doi:10.24311/jabes/2025.36.5.03

Các tác giả

Trần Ngọc Thy Thơ Ngân hàng TMCP Á Châu - CN Cần Thơ Tác giả
Phạm Lê Thông Trường Đại học Cần Thơ Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.5.03

Từ khóa:

Tỷ lệ an toàn vốn, Hiệu quả hoạt động, Ngân hàng thương mại, Quan hệ đồng thời, 3SLS

Tóm tắt

Bài nghiên cứu này phân tích mối quan hệ đồng thời giữa tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và hiệu quả hoạt động, được đo lường bằng ROE, của các ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam dựa trên hệ phương trình đồng thời của hai biến số. Số liệu trong phân tích được thu thập từ các báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 27 ngân hàng thương mại cổ phần trong giai đoạn 2016–2022. Kết quả ước lượng hệ phương trình bằng ước lượng 3SLS cùng với hiệu ứng cố định và hiệu ứng thời gian cho thấy tồn tại mối quan hệ đồng thời và dương giữa CAR và ROE, sự gia tăng ROE làm gia tăng CAR và ngược lại, sự gia tăng CAR cũng làm gia tăng ROE. Trong giai đoạn bùng phát COVID-19, các ngân hàng có hệ số CAR cao có thể tăng cường khả năng tài chính và sự ổn định, từ đó, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và làm tăng khả năng sinh lời của các ngân hàng. Ngược lại, các ngân hàng có ROE cao có thể có khả năng tích lũy vốn tốt hơn và duy trì hệ số CAR cao hơn. Kết quả nghiên cứu còn cho thấy các NHTM tăng dần CAR theo thời gian nhưng ROE lại giảm dần, đặc biệt trong giai đoạn bùng phát COVID-19 trong những năm 2020–2022.

Tài liệu tham khảo

Abusharba, M. T., Triyuwono, I., Ismail, M., & Rahman, A. F. (2013). Determinants of capital adequacy ratio (CAR) in Indonesian Islamic commercial banks. Global Review of Accounting and Finance, 4(1), 159-170.

Aktas, R., Bakin, B., & Celik, G. (2015). The determinants of banks’ capital adequacy ratio: Some evidence from South Eastern European countries. Journal of Economics and Behavioral Studies, 7(1(J)), 79-88.

Alkhazali, O., Helmi, M. H., Mirzaei, A., & Saad, M. (2024). The impact of capital on bank profitability during the COVID-19 pandemic. Global Finance Journal, 62, 100994.

Altunbas, Y., Manganelli, S., & Marqués-Ibánez, D. (2011). Bank risk during the financial crisis: Do business models matter? (Working Paper No. 1394). European Central Bank (ECB).

Aspal, P. K., & Nazneen, A. (2014). An empirical analysis of capital adequacy in the Indian private sector banks. American Journal of Research Communication, 2(11), 28-42.

Bagntasarian, A., & Mamatzakis, E. (2019). Testing for the underlying dynamics of bank capital buffer and performance nexus. Review of Quantitative Finance and Accounting, 52(2), 347-380.

Berger, A. N., & Bouwman, C. H. (2013). How does capital affect bank performance during financial crises?. Journal of Financial Economics, 109(1), 146-176.

Berger, A. N., & Bonaccorsi di Patti, E. B. (2006). Capital structure and firm performance: A new approach to testing agency theory and an application to the banking industry. Journal of Banking & Finance, 30(4), 1065-1102.

Berger, P. G., Ofek, E., & Yermack, D. L. (1997). Managerial entrenchment and capital structure decisions. The Journal of Finance, 52(4), 1411-1438.

Dao, B. T. T., & Nguyen, D. P. (2020). Determinants of profitability in commercial banks in Vietnam, Malaysia and Thailand. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(4), 133-143.

Demirgüç-Kunt, A., & Huizinga, H. (2010). Bank activity and funding strategies: The impact on risk and returns. Journal of Financial Economics, 98(3), 626-650.

Gabriel, O., Victor, I. E., & Innocent, I. O. (2019). Effect of non-performing loans on the financial performance of commercial banks in Nigeria. American International Journal of Business and Management Studies, 1(2), 1-9.

Goddard, J., Molyneux, P., & Wilson, J. O. (2004). Dynamics of growth and profitability in banking. Journal of Money, Credit and Banking, 36(6), 1069-1090.

Hellmann, T. F., Murdock, K. C., & Stiglitz, J. E. (2000). Liberalization, moral hazard in banking, and prudential regulation: Are capital requirements enough?. American Economic Review, 90(1), 147-165.

Ho, T. H., Nguyen, D. T., Luu, T. B., Le, T. D., & Ngo, T. D. (2023). Bank performance during the Covid-19 pandemic: does income diversification help?. Journal of Applied Economics, 26(1), 2222964.

Jaouad, E., & Lahsen, O. (2018), Factors affecting bank performance: Empirical evidence from Morocco. European Scientific Journal, 14(34), 255-267.

Jensen, M. C. (1986). Agency costs of free cash flow, corporate finance, and takeovers. The American Economic Review, 76(2), 323-329.

Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.

Koch, T. W., & MacDonald, S. S. (2009). Bank Management (7th ed.). USA: South-Western CENGAGE Learning.

Le, T. N. L., Nasir, M. A., & Huynh, T. L. D. (2023). Capital requirements and banks performance under Basel-III: A comparative analysis of Australian and British banks. The Quarterly Review of Economics and Finance, 87, 146-157.

Lee, C. C., & Hsieh, M. F. (2013). The impact of bank capital on profitability and risk in Asian banking. Journal of International Money and Finance, 32, 251-281.

Mamatzakis, E. C., & Vu, A. N. (2018). The interplay between quantitative easing, risk and competition: The case of Japanese banking. Financial Markets, Institutions & Instruments, 27(1), 3-46.

Myers, S. C. (2001). Capital structure. Journal of Economic Perspectives, 15(2), 81-102.

Myers, S. C., & Majluf, N. S. (1984). Corporate financing and investment decisions when firms have information that investors do not have. Journal of Financial Economics, 13(2), 187-221.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2016). Thông tư số 41/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ban hành ngày 30/12/2016. Truy cập từ https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=188256

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2019). Thông tư số 22/2019/TT-NHNN Quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ban hành ngày 15/11/2019. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tien-te-Ngan-hang/Thong-tu-22-2019-TT-NHNN-quy-dinh-gioi-han-ty-le-bao-dam-an-toan-trong-hoat-dong-cua-ngan-hang-411947.aspx

Nguyen, K. Q. T. (2025). Macro-economic factors affect capital adequacy ratio at Vietnamese commercial banks. International Journal of Procurement Management, 22(2), 152-171.

Nguyen, T. H. (2020). Impact of bank capital adequacy on bank profitability under Basel II accord: Evidence from Vietnam. Journal of Economic Development, 45(1), 31-46.

Phạm Phát Tiến, & Nguyễn Thị Kiều Ny. (2019). Nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 55, 78-84.

Pham, T. X. T., & Nguyen, N. A. (2017). The determinants of capital adequacy ratio: The case of the Vietnamese banking system in the period 2011-2015. VNU Journal of Economics and Business, 33(2), 49-58.

Võ Hồng Đức, Nguyễn Minh Vương, & Đỗ Thành Trung. (2014). Yếu tố quyết định tỷ lệ an toàn vốn: Bằng chứng thực nghiệm từ hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp Chí Khoa Học Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh - Kinh Tế Và Quản Trị Kinh Doanh, 9(2), 87-100.

Wooldridge, J. M. (2010). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data. The MIT Press.

Yu, M.-T. (1996). Measuring fair capital adequacy holdings for banks: The case of Taiwan. Global Finance Journal, 7(2), 239-252.

Zellner, A. (1962). An efficient method of estimating seemingly unrelated regressions and tests for aggregation bias. Journal of the American Statistical Association, 57(298), 348-368.