Đầu tư tài chính tại các doanh nghiệp phi tài chính ở Việt Nam:  Hiệu ứng lấn át hay nhu cầu linh hoạt tài chính?

Long Nguyễn Hoàn; Bảo Tô Công Nguyên

doi:10.24311/jabes/2025.36.12.04

Các tác giả

Nguyễn Hoàng Long Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Tô Công Nguyên Bảo Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.12.04

Từ khóa:

Tài chính hóa, Linh hoạt tài chính, Hiệu ứng lấn át

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích cơ chế đứng sau xu hướng gia tăng bền vững của tài sản tài chính trong các doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam, với mục tiêu kiểm định liệu hiện tượng này phản ánh hiệu ứng lấn át đối với đầu tư vào tài sản cố định hay là kết quả của sự điều chỉnh động trong hành vi phân bổ vốn do nhu cầu linh hoạt tài chính. Sử dụng dữ liệu bảng của 1.156 doanh nghiệp phi tài chính trong giai đoạn
2013–2023 và phương pháp chiếu cục bộ kết hợp giải quyết nội sinh với biến công cụ từ sự khác biệt phương sai của mô hình, nghiên cứu cho thấy sự gia tăng tài sản tài chính không dẫn đến sự suy giảm bền vững của đầu tư vào tài sản cố định. Thay vào đó, cú sốc linh hoạt tài chính làm gia tăng đầu tư tài chính trong ngắn hạn và làm chậm đầu tư tài sản cố định, nhưng hiệu ứng này đảo chiều trong trung hạn khi doanh nghiệp tái phân bổ vốn sang đầu tư thực. Phân tích sâu hơn cho thấy đầu tư tài chính làm tăng đòn bẩy nhưng không làm tăng lượng tiền mặt, ngụ ý sự tồn tại cơ chế “tái phân bổ và tái cấp vốn” giải thích cho sự tích lũy bền vững của tài sản tài chính: tài sản tài chính mở rộng khả năng vay nợ, nợ tài trợ cho đầu tư tài sản cố định và dòng tiền tạo ra lại được dùng để giảm đòn bẩy và tái tạo linh hoạt tài chính.

Tài liệu tham khảo

Abel, A. B., & Panageas, S. (2023). Precautionary saving in a financially constrained firm. The Review of Financial Studies, 36(7), 2878-2921. https://doi.org/10.1093/rfs/hhad007

Blundell, R., Bond, S., Devereux, M., & Schiantarelli, F. (1992). Investment and Tobin’s Q: Evidence from company panel data. Journal of Econometrics, 51(1-2), 233-257. https://doi.org/10.1016/0304-4076(92)90037-R

Chen, Z., & Duchin, R. (2024). Do nonfinancial firms use financial assets to take risk?. The Review of Corporate Finance Studies, 13(1), 1-37. https://doi.org/10.1093/rcfs/cfac040

Davis, L., de Souza, J., Kim, Y. K., & Rella, G. (2023). What are firms borrowing for? The role of financial assets. Economic Modelling, 125, 106329. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2023.106329

Davis, L. E. (2018). Financialization and the non‐financial corporation: An investigation of firm‐level investment behavior in the United States. Metroeconomica, 69(1), 270-307. https://doi.org/10.1111/meca.12179

Della Seta, M., Morellec, E., & Zucchi, F. (2020). Short-term debt and incentives for risk-taking. Journal of Financial Economics, 137(1), 179-203. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2019.07.008

Demir, F. (2009). Financial liberalization, private investment and portfolio choice: Financialization of real sectors in emerging markets. Journal of Development Economics, 88(2), 314-324. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.04.002

Fahlenbrach, R., Rageth, K., & Stulz, R. M. (2021). How valuable is financial flexibility when revenue stops? Evidence from the COVID-19 crisis. The Review of Financial Studies, 34(11), 5474-5521. https://doi.org/10.1093/rfs/hhaa134

Fazzari, S., Hubbard, R. G., & Petersen, B. (1987). Financing constraints and corporate investment (NBER Working Paper No. 2387). https://doi.org/10.3386/w2387

Gong, C. M., Gong, P., & Jiang, M. (2023). Corporate financialization and investment efficiency: Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal, 79, 102045. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2023.102045

Hunjra, A. I., Bagh, T., Palma, A., & Goodell, J. W. (2024). Is enterprise risk-taking less sensitive to financial flexibility post COVID-19? Evidence from non-linear patterns. International Review of Financial Analysis, 95, 103432. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2024.103432

Jordà, Ò., Schularick, M., & Taylor, A. M. (2015). Betting the house. Journal of International Economics, 96(S1), S2-S18. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2014.12.011

Jorda, O., & Taylor, A. M. (2025). Local projections. Journal of Economic Literature, 63(1), 59-110. https://doi.org/10.1257/jel.20241521

Keynes, J. M. (1937). The general theory of employment. The Quarterly Journal of Economics, 51(2), 209-223. https://doi.org/10.2307/1882087

Lewbel, A. (2012). Using heteroscedasticity to identify and estimate mismeasured and endogenous regressor models. Journal of Business & Economic Statistics, 30(1), 67-80. https://doi.org/10.1080/07350015.2012.643126

Liu, Z. (2024). Financial flexibility and enterprise entity investment preferences. Finance Research Letters, 66, 105700. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.105700

Livdan, D., & Nezlobin, A. (2021). Investment, capital stock, and replacement cost of assets when economic depreciation is non-geometric. Journal of Financial Economics, 142(3), 1444-1469. https://doi.org/10.1016/J.JFINECO.2021.05.021

Montiel Olea, J. L., & Plagborg-Møller, M. (2021). Local projection inference is simpler and more robust than you think. Econometrica, 89(4), 1789-1823. https://doi.org/10.3982/ECTA18756

Chính phủ. (2018). Nghị định số 32/2018/NĐ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 91/2015/NĐ-CP ngày 13 tháng 10 năm 2015 của Chính phủ về đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại doanh nghiệp, ban hành ngày 08/3/2018. Truy cập từ https://chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&docid=193107

Nickell, S. (1981). Biases in dynamic models with fixed effects. Econometrica, 49(6), 1417-1426. https://doi.org/10.2307/1911408

Orhangazi, O. (2008). Financialisation and capital accumulation in the non-financial corporate sector: A theoretical and empirical investigation on the US economy: 1973-2003. Cambridge Journal of Economics, 32(6), 863-886. https://doi.org/10.1093/cje/ben009

Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. The American Economic Review, 71(3), 393-410. https://www.jstor.org/stable/1802787

Tobin, J., & Brainard, W. C. (1976). Asset Markets and the Cost of Capital. Yale University.

Tori, D., & Onaran, Ö. (2020). Financialization, financial development and investment. Evidence from European non-financial corporations. Socio-Economic Review, 18(3), 681-718. https://doi.org/10.1093/ser/mwy044

Tornell, A. (1990). Real vs. financial investment can Tobin taxes eliminate the irreversibility distortion? Journal of Development Economics, 32(2), 419-444. https://doi.org/10.1016/0304-3878(90)90045-D

Ugarte-Ruiz, A. (2025). Locproj & Lpgraph: Stata commands to estimate Local Projections. BBVA Research. https://www.bbvaresearch.com/wp-content/uploads/2025/07/WP-25-09-LOCPROJ-Stata-Module-for-estimating-LP.pdf

Zhu, Y., & Guo, Y. (2024). How does implementing the social insurance law affect enterprises’ investment preferences? International Review of Financial Analysis, 96, 103645. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2024.103645