50 NĂM ĐỔI MỚI MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM:VAI TRÒ CỦA VỐN, CÔNG NGHỆ VÀ THỂ CHẾ
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2026.37.10.9Từ khóa:
Tăng trưởng kinh tế, thể chế, công nghệ, bẫy thu nhập trung bìnhTóm tắt
Việt Nam đã đạt được những thành tựu tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong suốt năm thập kỷ qua. Tuy nhiên, kể từ năm 2010, các động lực tăng trưởng dần suy yếu, đặt ra câu hỏi liệu Việt Nam có thể tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong tương lai hay không. Nghiên cứu tiến hành phân tích các mô hình tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 1975–2025, sử dụng hàm sản xuất Lucas–Romer mở rộng và phương pháp Tự hồi quy phân phối trễ (ARDL). Kết quả cho thấy tích lũy vốn vẫn giữ vai trò là động lực chủ chốt của tăng trưởng dài hạn. Trong khi đó, tác động của tiến bộ công nghệ có ý nghĩa sau một độ trễ nhất định, phản ánh hạn chế trong năng lực tiếp nhận và hấp thụ công nghệ mới của nền kinh tế. Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện mối tương tác tiêu cực giữa chất lượng thể chế và tiến bộ công nghệ. Kết quả hàm ý rằng Việt Nam nên thực hiện chính sách tích hợp, trong đó thể chế và công nghệ cần được điều chỉnh đồng bộ nhằm tăng cường tác động lẫn nhau và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.
Tài liệu tham khảo
Acemoglu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2001). The Colonial Origins of Comparative Development: An Empirical Investigation. American Economic Review, 91(5), 1369–1401. doi:10.1257/aer.91.5.1369
Acemoglu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2004). Institutions as the Fundamental Cause of Long-Run Growth. NBER Working Paper 10481. doi:https://doi.org/10.3386/w10481
Aghion, P., Dewatripont, M., & Stein, J. C. (2008). Academic Freedom, Private-Sector Focus, and the Process of Innovation. The RAND Journal of Economics, 39(3), 617-635. https://doi.org/10.1111/j.1756-2171.2008.00031.x
Aghion, P., & Howitt, P. W. (2008). The Economics of Growth: MIT press.
Anwar, S., & Nguyen, L. P. (2010). Foreign direct investment and economic growth in Vietnam. Asia Pacific Business Review, 16(1-2), 183-202. doi:10.1080/10438590802511031
Audretsch, D. B., Fisch, C., Franzoni, C., Momtaz, P. P., & Vismara, S. (2024). Academic freedom and innovation. PLOS ONE, 19(6), e0304560. doi:10.1371/journal.pone.0304560
Barro, R. J. (1991). Economic Growth in a Cross Section of Countries. The Quarterly Journal of Economics, 106(2), 407-443. doi:10.2307/2937943
Bazaluk, O., Kader, S. A., Zayed, N. M., Chowdhury, R., Islam, M. Z., Nitsenko, V. S., & Bratus, H. (2025). Determinant on Economic Growth in Developing Country: A Special Case Regarding Turkey and Bangladesh. Journal of the Knowledge Economy, 16(1), 135-159. doi:10.1007/s13132-024-01989-8
Borensztein, E., De Gregorio, J., & Lee, J. W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth? Journal of International Economics, 45(1), 115-135. doi:https://doi.org/10.1016/S0022-1996(97)00033-0
Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for Testing the Constancy of Regression Relationships over Time. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 37(2), 149-192. https://www.jstor.org/stable/2984889
Coe, D. T., & Helpman, E. (1995). International R&D spillovers. European Economic Review, 39(5), 859-887. doi:https://doi.org/10.1016/0014-2921(94)00100-E
Dao, M. Q. (2014). Drivers of Economic Growth in Developing Countries. Studies in Economics and Econometrics, 38(1), 75-85. doi:10.1080/10800379.2014.12097264
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series With a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. doi:10.2307/2286348
Easterly, W., & Levine, R. (2001). What have we learned from a decade of empirical research on growth? It's Not Factor Accumulation: Stylized Facts and Growth Models. The World Bank Economic Review, 15(2), 177-219. doi:10.1093/wber/15.2.177
Ha, V., Andre, J., Kim, A. T., & Thu, H. N. T. (2024). Total factor productivity and institutional quality in Vietnam: which institutions matter most? Asia-Pacific Journal of Regional Science, 8(2), 705-736. doi:10.1007/s41685-024-00343-9
Hall, R. E., & Jones, C. I. (1999). Why do Some Countries Produce So Much More Output Per Worker than Others?*. The Quarterly Journal of Economics, 114(1), 83-116. doi:10.1162/003355399555954
Helpman, E. (1998). General Purpose Technologies and Economic Growth. Cambridge, MA: MIT Press.
Hsieh, C.-T., & Klenow, P. J. (2009). Misallocation and Manufacturing TFP in China and India*. The Quarterly Journal of Economics, 124(4), 1403-1448. doi:10.1162/qjec.2009.124.4.1403
Huynh, H. T. N., Nguyen, P. V., Trieu, H. D. X., & Tran, K. T. (2021). Productivity Spillover from FDI to Domestic Firms across Six Regions in Vietnam. Emerging Markets Finance and Trade, 57(1), 59-75. doi:10.1080/1540496X.2018.1562892
Kornai, J. (1980). Economics of Shortage: North-Holland Publishing Company.
Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root? Journal of Econometrics, 54(1), 159-178. doi:https://doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
Lucas, R. E. (1988). On the mechanics of economic development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3-42. doi:https://doi.org/10.1016/0304-3932(88)90168-7
Malesky, E. J., & Taussig, M. (2009). Where Is Credit Due? Legal Institutions, Connections, and the Efficiency of Bank Lending in Vietnam. Journal of Law, Economics, & Organization, 25(2), 535-578. https://www.jstor.org/stable/25620043
Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A Contribution to the Empirics of Economic Growth*. The Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407-437. doi:10.2307/2118477
McCaig, B., & Pavcnik, N. (2018). Export Markets and Labor Allocation in a Low-Income Country. American Economic Review, 108(7), 1899–1941. doi:10.1257/aer.20141096
Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990. doi:10.1080/00036840500278103
Nelson, R. R., & Phelps, E. S. (1966). Investment in Humans, Technological Diffusion, and Economic Growth. The American Economic Review, 56(1/2), 69-75. https://www.jstor.org/stable/1821269
Nguyen, T. V., & Simioni, M. (2025). Technical progress, technical efficiency, and environmental change: New insights into Vietnam’s productivity growth. Economic Analysis and Policy, 88, 1266-1283. doi:https://doi.org/10.1016/j.eap.2025.10.016
North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.
Ohno, K. (2009). Avoiding the Middle-Income Trap: Renovating Industrial Policy Formulation in Vietnam. Asean Economic Bulletin, 26(1). doi:DOI: 10.1353/ase.0.0035
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://www.jstor.org/stable/2678547
Rahman, M. M., Rana, R. H., & Barua, S. (2019). The drivers of economic growth in South Asia: evidence from a dynamic system GMM approach. Journal of Economic Studies, 46(3), 564-577. doi:10.1108/jes-01-2018-0013
Rodrik, D., Subramanian, A., & Trebbi, F. (2004). Institutions Rule: The Primacy of Institutions over Geography and Integration in Economic Development. Journal of Economic Growth, 9(2), 131-165. https://www.jstor.org/stable/40212696
Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5, Part 2), S71-S102. https://doi.org/10.1086/261725
Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513
Thanh Tran, T., Khanh Pham, N., & Le, Q. V. (2025). Vietnam in Transition: The Nexus of Institutions, Entrepreneurship, and Economic Growth. Sage Open, 15(3), 21582440251369579. doi:10.1177/21582440251369579
Van Bon, N. (2019). The Role Of Institutional Quality In The Relationship Between Fdi And Economic Growth In Vietnam: Empirical Evidence From Provincial Data. The Singapore Economic Review, 64(03), 601-623. doi:10.1142/s0217590816500223
Young, A. (1995). The Tyranny of Numbers: Confronting the Statistical Realities of the East Asian Growth Experience. The Quarterly Journal of Economics, 110(3), 641-680. doi:10.2307/2946695
Zivot, E., & Donald, W. K. A. (1992). Further Evidence on the Great Crash, the Oil-Price Shock, and the Unit-Root Hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. doi:10.2307/1391541
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại 4.0 Quốc tế.
