Di chuyển bền vững tại đô thị Việt Nam: Các yếu tố ảnh hưởng  đến ý định sử dụng dịch vụ vận tải hành khách bằng xe điện

Dương Lưu Thị Thuỳ

doi:10.24311/jabes/2024.35.7.6

Các tác giả

Lưu Thị Thuỳ Dương Trường Đại học Thương mại Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2024.35.7.6

Từ khóa:

Ý định sử dụng, Di chuyển bền vững, Xe điện, Dịch vụ vận tải hành khách

Tóm tắt

Thế giới đang phải đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng do tình trạng quá tải phương tiện giao thông cá nhân gây ra như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, khan hiếm năng lượng. Và xe điện được coi là một giải pháp hữu hiệu để giải quyết các vấn đề trên. Tuy nhiên, thay vì khuyến khích hành vi mua xe điện cá nhân, nghiên cứu này tập trung vào dịch vụ vận tải hành khách bằng xe điện – một giải pháp phù hợp với một quốc gia đang phát triển có nhiều đặc thù như Việt Nam. Với 08 giả thuyết về động cơ dẫn đến ý định sử dụng dịch vụ vận tải hành khách bằng xe điện, dữ liệu được thu thập từ cuộc khảo sát với 352 cá nhân tại Hà Nội và được xử lý bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất một phần (PLS-SEM). Kết quả cho thấy ngoại trừ yếu tố chính sách của Chính phủ, vai trò tác động của các yếu tố chuẩn mực cá nhân ủng hộ môi trường, chuẩn mực chủ quan, cảm nhận tính hữu ích, hệ thống giao thông xanh và ý định sử dụng được xác nhận. Các kết quả này rất hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và nhà cung cấp dịch vụ trong việc đạt được mục tiêu giảm phát thải và thúc đẩy di chuyển bền vững tại Việt Nam

Tài liệu tham khảo

Adu-Gyamfi, G., Song, H., Nketiah, E., Obuobi, B., Adjei, M., & Cudjoe, D. (2022). Determinants of adoption intention of battery swap technology for electric vehicles. Energy, 251, 123862. https://doi.org/10.1016/j.energy.2022.123862

Ahmed, R. R., Streimikiene, D., Qadir, H., Streimikis, J. (2023). Effect of green marketing mix, green customer value, and attitude on green purchase intention: Evidence from the USA. Environmental Science and Pollution Research, 30, 11473-11495.

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T

Bi, C., Jin, S., Li, S., & Li, Y. (2023). Can green advertising increase consumers’ purchase intention of electric vehicles? An experimental study from China. Journal of Cleaner Production, 419, 138260. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.138260

Chen, S.-Y. (2016). Green helpfulness or fun? Influences of green perceived value on the green loyalty of users and non-users of public bikes. Transport Policy, 47, 149-159. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2016.01.014

Chen, Y., & Chang, C. (2012). Enhance green purchase intentions: The roles of green perceived value, green perceived risk, and green trust. Management Decision, 50(3), 502-520. https://doi.org/10.1108/00251741211216250

Curtale, R., Liao, F., Rebalski, E. (2022). Transitional behavioral intention to use autonomous electric car-sharing services: Evidence from four European countries. Transportation Research Part C, 135, 103516.

Deka, C., Dutta, M. K., Yazdanpanah, M., Komendantova, N. (2023). Can gain motivation induce Indians to adopt electric vehicles? Application of an extended theory of Planned Behavior to map EV adoption intention. Energy Policy, 182, 113724.

Đặng Sơn. (2023). Xe điện - bước ngoặt của thị trường taxi. Báo Kinh Tế và Đô Thị. Truy cập từ https://kinhtedothi.vn/xe-dien-buoc-ngoat-cua-thi-truong-taxi.html

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312

Gulzari, A., Wang, Y., Prybutok, V. (2022). A green experience with eco-friendly cars: A young consumer electric vehicle rental behavioral model. Journal of Retailing and Consumer Services, 65, 102877.

Hair, J. F., Ringle, C. M., Gudergan, S. P., Fischer, A., Nitzl, C., & Menictas, C. (2019). Partial least squares structural equation modeling- based discrete choice modeling: An illustration in modeling retailer choice. Business Research, 12, 115-142. https://doi.org/10.1007/s40685-018-0072-4

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8

Hoen, A., & Koetse, M. J. (2014). A choice experiment on alternative fuel vehicle preferences of private car owners in the Netherlands. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 61, 199-215. https://doi.org/10.1016/j.tra.2014.01.008

Holden, E., Banister, D., Gössling, S., Gilpin, G., & Linnerud, K. (2020). Grand Narratives for sustainable mobility: A conceptual review. Energy Research and Social Science, 65, 101454. https://doi.org/10.1016/j.erss.2020.101454

Hoyle, R. H. (1995). Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications. In The structural equation modeling approach: Basic concepts and fundamental issues. (pp. 1-15). Sage Publications.

Jia, H. (2018). Green travel behavior in urban China: Influencing factors and their effects. Sustainable Development, 26(4), 350-364. https://doi.org/10.1002/sd.1710

Kosmidis, I., Müller-Eie, D., & Delbosc, A. (2023). Electric cars as a path to sustainable travel behaviour: Insights from Nord-Jæren. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 125, 103982. https://doi.org/10.1016/j.trd.2023.103982

Lee, S. S., Kim, Y., Roh, T. (2023). Pro-environmental behavior on electric vehicle use intention: Integrating value-belief-norm theory and theory of planned behavior. Journal of Cleaner Production, 418, 138211.

Nguyen-Phuoc, D. Q., Nguyen, N. A. N., Tran, P. T. K., Pham, H.-G., & Oviedo-Trespalacios, O. (2023). The influence of environmental concerns and psychosocial factors on electric motorbike switching intention in the global south. Journal of Transport Geography, 113, 103705. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.103705

Ninh, N. G. (2021). Resistance to change and purchase intention of electric vehicles: Empirical evidence from Vietnam. Asian Journal of Business Research, 11(2), 83-101. https://doi.org/10.14707/ajbr.210108

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879

Pratt, A., Khalidi, R., & Flowers, R. (2024). Viet Nam’s heavy air pollution needs stronger action. Unicef Vietnam. Retrieved from https://www.unicef.org/vietnam/stories/viet-nams-heavy-air-pollution-needs-stronger-action

Rehman, S. U., Bresciani, S., Yahiaoui, D., & Kliestik, T. (2024). Customer satisfaction leading the intention to adopt battery electric vehicles with the moderating role of government support and status symbol. Journal of Cleaner Production, 456, 142371. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.142371

Shanmugavel, N., & Balakrishnan, J. (2023). Influence of pro-environmental behaviour towards behavioural intention of electric vehicles. Technological Forecasting and Social Change, 187, 122206. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.122206

Tammaru, T., Sevtsuk, A., & Witlox, F. (2023). Towards an equity-centred model of sustainable mobility: Integrating inequality and segregation challenges in the green mobility transition. Journal of Transport Geography, 112, 103686. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.103686

Tran, D. M., Hoang, N. L., Nguyen, V. B., & Nguyen-Phuoc, D. Q. (2023). Understanding the adoption of electric motorcycles among road users in Vietnam. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 1289, 012053. https://doi.org/10.1088/1757-899X/1289/1/012053

Tsavachidis, M., & Petit, Y. L. (2022). Re-shaping urban mobility – Key to Europe´s green transition. Journal of Urban Mobility, 2, 100014. https://doi.org/10.1016/j.urbmob.2022.100014

Tổng cục Thống kê. (2024). Diện tích, dân số và mật độ dân số phân theo địa phương. Truy cập từ https://www.gso.gov.vn/px-web-2/?pxid=V0201&theme=Dân số và lao động

Vafaei-Zadeh, A., Wong, T.-K., Hanifah, H., Teoh, A. P., & Nawaser, K. (2022). Modelling electric vehicle purchase intention among generation Y consumers in Malaysia. Research in Transportation Business & Management, 43, 100784. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2022.100784

Wang, S., Fan, J., Zhao, D., Yang, S., Fu, Y. (2016). Predicting consumers’ intention to adopt hybrid electric vehicles: Using an extended version of the theory of planned behavior model. Transportation, 43, 123-143.

Wang, S., Wang, J., Yang, F. (2020). From willingness to action: Do push-pull-mooring factors matter for shifting to green transportation? Transportation Research Part D, 79, 102242.