Vai trò của các yếu tố đặc điểm ngân hàng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trong giai đoạn COVID-19

Quang Nguyễn Thị Thiều; Thùy Hà Xuân

doi:10.24311/jabes/2021.32.5.3

Các tác giả

Nguyễn Thị Thiều Quang Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng Tác giả
Hà Xuân Thùy Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2021.32.5.3

Từ khóa:

COVID-19, Đặc điểm ngân hàng, Tỷ suất sinh lời cổ phiếu

Tóm tắt

Tỷ suất sinh lợi là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu đều không xem xét các định chế tài chính do tính chất trung gian tài chính cũng như sự quản lý nghiêm ngặt của các cơ quan có thẩm quyền của các định chế này. Nghiên cứu này đánh giá vai trò của các đặc điểm ngân hàng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của các ngân hàng Việt Nam có xét đến vai trò của đại dịch COVID-19. Nghiên cứu tìm thấy mối tương quan nghịch giữa hệ số thanh khoản, chất lượng tín dụng và dư nợ cho vay với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Đặc biệt, trong giai đoạn COVID-19, các yếu tố quy mô và dư nợ cho vay đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến nhu cầu của nhà đầu tư và từ đó ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi. Trên cơ sở phân tích cơ chế tác động của các yếu tố đặc điểm ngân hàng, nghiên cứu phát hiện thêm rằng tác động của quy mô, chất lượng tín dụng và dư nợ cho vay với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu chủ yếu thông qua tác động đến rủi ro vỡ nợ. Trong khi đó, tác động của hệ số thanh khoản chủ yếu thông qua rủi ro riêng lẻ và rủi ro hệ thống của cổ phiếu.

Tài liệu tham khảo

Acharya, V., Davydenko, S. A., & Strebulaev, I. A. (2012). Cash holdings and credit risk. The Review of Financial Studies, 25(12), 3572–3609.

Adam, M., Soliman, A. M., & Mahtab, N. (2021). Measuring enterprise risk management implementation: A multifaceted approach for the banking sector. The Quarterly Review of Economics and Finance. In press, available online 20 January 2021.

Admati, A. R., DeMarzo, P. M., Hellwig, M. F., & Pfleiderer, P. (2013). Fallacies, irrelevant facts, and myths in the discussion of capital regulation: Why bank equity is not socially expensive. Max Planck Institute for Research on Collective Goods 2013/23. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2349739

Agoraki, M.-E. K., Delis, M. D., & Pasiouras, F. (2011). Regulations, competition and bank risk-taking in transition countries. Journal of Financial Stability, 7(1), 38–48.

Agusman, A., Monroe, G. S., Gasbarro, D., & Zumwalt, J. K. (2008). Loan loss reserves and bank stock returns: Evidence from Asian banks. Paper presented at the 21st Australasian Finance and Banking Conference, 16–18th Dec 2008, Sydney. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1227362

Ái Minh. (2021). Rót tiền vào cổ phiếu ngân hàng năm 2020: Được nhiều hơn mất?. Truy cập ngày 04/01/2021, từ https://vietstock.vn/2021/01/rot-tien-vao-co-phieu-ngan-hang-nam-2020-duoc-nhieu-hon-mat-757-816542.htm

Al-Awadhi, A. M., Al-Saifi, K., Al-Awadhi, A., & Alhamadi, S. (2020). Death and contagious infectious diseases: Impact of the COVID-19 virus on stock market returns. Journal of Behavioral and Experimental Finance, 27, 100326.

Almumani, M. A. (2014). Determinants of equity share prices of the listed banks in Amman stock exchange: Quantitative approach. International Journal of Business and Social Science, 5(1),

91–104.

Al-Shubiri, F. N. (2010). Analysis the determinants of market stock price movements: An empirical study of Jordanian commercial banks. International Journal of Business and Management, 5(10), 137–147.

Altunbas, Y., Gambacorta, L., & Marques-Ibanez, D. (2012). Do bank characteristics influence the effect of monetary policy on bank risk?. Economics Letters, 117(1), 220–222.

Altunbas, Y., Manganelli, S., & Marques-Ibanez, D. (2011). Bank risk during the great recession: Do business models matter? Working Paper Series No. 1394. European Central Bank. Retrieved from https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpwps/ecbwp1394.pdf

Altunbas, Y., Manganelli, S., & Marques-Ibanez, D. (2017). Realized bank risk during the great recession. Journal of Financial Intermediation, 32, 29–44.

Amaglobeli, D., End, N., Jarmuzek, M., & Palomba, G. (2017). The fiscal costs of systemic banking crises. International Finance, 20(1), 2–25.

Anh, D. L. T., & Gan, C. (2021). The impact of the COVID-19 lockdown on stock market performance: Evidence from Vietnam. Journal of Economic Studies, 48(4), 836–851. doi: 10.1108/JES-06-2020-0312

Ball, R., & Brown, P. (1968). An empirical evaluation of accounting income numbers. Journal of accounting research, 6(2), 159–178.

Balla, E., Romero, J. S., & Rose, M. J. (2012). Loan loss reserve accounting and bank behavior. Richmond Fed Economic Brief, Federal Reserve Bank of Richmond.

Banz, R. W. (1981). The relationship between return and market value of common stocks. Journal of Financial Economics, 9(1), 3–18.

Baselga-Pascual, L., Trujillo-Ponce, A., & Cardone-Riportella, C. (2015). Factors influencing bank risk in Europe: Evidence from the financial crisis. The North American Journal of Economics and Finance, 34, 138–166.

Benston, G. J. (2004). What's special about banks?. Financial Review, 39(1), 13–33.

Berk, J. B. (1995). A critique of size-related anomalies. The Review of Financial Studies, 8(2),

275–286.

Bessler, W., Kurmann, P., & Nohel, T. (2015). Time-varying systematic and idiosyncratic risk exposures of US bank holding companies. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 35, 45–68.

Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. J. (2014). Investments (10th ed.). New York: McGraw-Hill Education.

Bộ Y tế. (2021). Trang tin về dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19. Truy cập từ https://ncov.moh.gov.vn/

Buch, C. M., Eickmeier, S., & Prieto, E. (2014). Macroeconomic factors and microlevel bank behavior. Journal of Money, Credit and Banking, 46(4), 715–751.

Chen, S. (2011). Capital ratios and the cross-section of bank stock returns: Evidence from Japan. Journal of Asian Economics, 22(2), 99–114.

Choi, S., & Shim, M. (2019). Financial vs. policy uncertainty in emerging market economies. Open Economies Review, 30(2), 297–318.

Cooper, M. J., Jackson III, W. E., & Patterson, G. A. (2003). Evidence of predictability in the cross-section of bank stock returns. Journal of Banking & Finance, 27(5), 817–850.

De Bondt, W. F., & Thaler, R. H. (1987). Further evidence on investor overreaction and stock market seasonality. The Journal of Finance, 42(3), 557–581.

Ebenezer, O. O., Islam, M. A., Yusoff, W. S., & Sobhani, F. A. (2019a). Exploring Liquidity Risk and Interest-Rate Risk: Implications for Profitability and Firm Value in Nigerian Banks. Journal of Reviews on Global Economics, 8, 315–326.

Ebenezer, O. O., Islam, M. A., Yusoff, W. S., & Rahman, S. (2019b). The effects of liquidity risk and interest-rate risk on profitability and firm value among banks in ASEAN-5 countries. Journal of Reviews on Global Economics, 8, 337–349.

Fama, E. F. (1965). The behavior of stock-market prices. The Journal of Business, 38(1), 34–105.

Fama, E. F., Fisher, L., Jensen, M. C., & Roll, R. (1969). The adjustment of stock prices to new information. International Economic Review, 10(1), 1–21.

Fama, E. F. (1970). Efficient capital markets: A review of theory and empirical work. The Journal of Finance, 25(2), 383–417.

Fama, E. F., & French, K. R. (1992). The cross-section of expected stock returns. The Journal of Finance, 47(2), 427–465.

Fama, E. F., & French, K. R. (1993). Common risk factors in the returns on stocks and bonds. Journal of Financial Economics, 33(1), 3–56.

Fama, E. F., & French, K. R. (2006). Profitability, investment and average returns. Journal of Financial Economics, 82(3), 491–518.

Fama, E. F., & French, K. R. (2015). A five-factor asset pricing model. Journal of Financial Economics, 116(1), 1–22.

Fatemi, A., & Luft, C. (2002). Corporate risk management: Costs and benefits. Global Finance Journal, 13(1), 29–38.

Gadarowski, C., Meric, G., Welsh, C., & Meric, I. (2007). Dividend tax cut and security prices: Examining the effect of the jobs and growth tax relief reconciliation act of 2003. Financial Management, 36(4), 89–106.

Gandhi, P., & Lustig, H. (2015). Size anomalies in US bank stock returns. The Journal of Finance, 70(2), 733–768.

Girard, E., Nolan, J., & Pondillo, T. (2010). Determinants of emerging markets’ commercial bank stock returns. Global Journal of Business, 4(2), 11–26.

Greene, W. H. (2018). Econometric Analysis (8th ed.). New York: Pearson Prentice Hall New Jersey.

Harvey, C. R. (1995). The risk exposure of emerging equity markets. The World Bank Economic Review, 9(1), 19–50.

Haugen, R. A., & Baker, N. L. (1996). Commonality in the determinants of expected stock returns. Journal of Financial Economics, 41(3), 401–439.

Herbert, W. E. (1996). Investing in emerging markets: Emerging issues and trends. Managerial Finance, 22(12), 3–7. doi: 10.1108/eb018593

Holod, D., Kitsul, Y., & Torna, G. (2020). Market risk-based capital requirements, trading activity, and bank risk. Journal of Banking and Finance, 112, 105202. doi: 10.1016/j.jbankfin.2017.08.019

Hoque, H., Andriosopoulos, D., Andriosopoulos, K., & Douady, R. (2015). Bank regulation, risk and return: Evidence from the credit and sovereign debt crises. Journal of Banking & Finance, 50, 455–474. doi: 10.1016/j.jbankfin.2014.06.003

Intariani, W. R., & Suryantini, N. P. S. (2020). The effect of liquidity, profitability, and company size on the national private bank stock returns listed on the Indonesia stock exchange. American Journal of Humanities and Social Sciences Research (AJHSSR), 4(8), 289–295.

Jabra, W. B., Mighri, Z., & Mansouri, F. (2017). Determinants of European bank risk during financial crisis. Cogent Economics & Finance, 5(1), 1298420.

Jensen, M. C. (1986). Agency costs of free cash flow, corporate finance, and takeovers. The American Economic Review, 76(2), 323–329.

Kim, D., & Santomero, A. M. (1993). Forecasting required loan loss reserves. Journal of Economics and Business, 45(3–4), 315–329.

Koch, T. W., & MacDonald, S. S. (2014). Bank Management. USA: Cengage Learning.

Kouser, R., & Saba, I. (2012). Gauging the financial performance of banking sector using CAMEL model: Comparison of conventional, mixed and pure Islamic banks in Pakistan. International Research Journal of Finance and Economics, 82(1), 67–88.

Lepetit, L., & Strobel, F. (2013). Bank insolvency risk and time-varying Z-score measures. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 25, 73–87.

Leung, W. S., Taylor, N., & Evans, K. (2015). The determinants of bank risks: Evidence from the recent financial crisis. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 34, 277–293.

Madura, J., & Zarruk, E. R. (1992). Information effects of loan portfolio quality on bank value. Journal of Economics and Finance, 16(1), 27–40.

Mandelbrot, B. (1963). The variation of certain speculative prices. The Journal of Business, 36(4), 394–419.

Merton, R. C. (1973). An intertemporal capital asset pricing model. Econometrica, 41(5), 867–887. doi: 10.2307/1913811

Merton, R. C. (1980). On estimating the expected return on the market: An exploratory investigation. Journal of Financial Economics, 8(4), 323–361.

Minh Khuê. (2021). Cổ phiếu ngân hàng đã trở lại đường đua. Truy cập ngày 18/3/2021, từ https://tapchitaichinh.vn/kinh-te-vi-mo/co-phieu-ngan-hang-da-tro-lai-duong-dua-332611.html

Mishkin, F. S. (2015). Financial Markets and Institutions (8th ed.). Boston: Pearson.

Moeljadi, K. H. T., Triningsih, S. S., & Sherlinda, O. Y. (2020). Determinant firm value of the banking sector listing on the Indonesia stock exchange: Mediated by profitability. International Journal of Scientific & Technology Research, 9(4), 2158–2161.

Musumeci, J. J., & Sinkey, Jr. J. F. (1990). The international debt crisis and bank loan-loss-reserve decisions: The signaling content of partially anticipated events. Journal of Money, Credit and Banking, 22(3), 370–387.

Nguyễn Anh Phong. (2012). Sự phù hợp của mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 73, 45.

Nguyễn Kim Đức, & Tô Công Nguyên Bảo. (2015). Hệ số beta trong mô hình CAPM theo cách tiếp cận Bottom-up: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Tạp chí phát triển kinh tế, 26(9), 44–64.

Nguyễn Thị Thiều Quang, & Hà Xuân Thùy. (2021). COVID-19 và tỷ suất sinh lời của cổ phiếu ngành ngân hàng ở Việt Nam. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 292, 2–11.

Nguyễn Văn Điệp, & Lê Duy Khang. (2021). Ảnh hưởng của COVID-19 đến tỷ suất sinh lời và rủi ro của các cổ phiếu niêm yết ngành du lịch và giải trí tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 180(3), 35–51.

Nguyễn Văn Điệp. (2017). Ảnh hưởng của siêu trăng đến tỷ suất sinh lời cổ phiếu tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 134(5), 35–46.

Novy-Marx, R. (2013). The other side of value: The gross profitability premium. Journal of Financial Economics, 108(1), 1–28.

Nurazi, R., & Usman, B. (2016). Bank stock returns in responding the contribution of fundamental and macroeconomic effects. Journal of Economics and Policy, 9(1), 134–149.

O’Hara, M. (1993). Real bills revisited: Market value accounting and loan maturity. Journal of Financial Intermediation, 3(1), 51–76.

Pagano, M. S. (2001). How theories of financial intermediation and corporate risk‐management influence bank risk‐taking behavior. Financial Markets, Institutions & Instruments, 10(5),

277–323.

Phạm Hữu Hồng Thái. (2015). Xác định tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, 444, 24–32.

Reinganum, M. R. (1983). The anomalous stock market behavior of small firms in January: Empirical tests for tax-loss selling effects. Journal of Financial Economics, 12(1), 89–104.

Rjoub, H., Civcir, I., & Resatoglu, N. G. (2017). Micro and macroeconomic determinants of stock prices: the case of Turkish banking sector. Romanian Journal of Economic Forecasting, 20(1), 150–166.

Ross, S. A. (1976). The arbitrage theory of capital asset pricing. Journal of Economic Theory, 13(3), 341–360.

Samuelson, P. A. (1965). Proof that properly anticipated prices fluctuate randomly. Management Review, 6(2), 41–49.

Santomero, A. M. (1983). Fixed versus variable rate loans. The Journal of Finance, 38(5),

1363–1380.

Santomero, A. M., & Babbel, D. F. (2001). Financial Markets, Instruments, and Institutions. New York: McGraw-Hill College.

Sensarma, R., & Jayadev, M. (2009). Are bank stocks sensitive to risk management?. The Journal of Risk Finance, 10(1), 7–22. doi: 10.1108/15265940910924463

Sharpe, W. F. (1964). Capital asset prices: A theory of market equilibrium under conditions of risk. The Journal of Finance, 19(3), 425–442.

Shiller, R. J. (1981). Do stock prices move too much to be justified by subsequent changes in dividends?. The American Economic Review, 71(3), 421–436.

Stiroh, K. J. (2006). New evidence on the determinants of bank risk. Journal of Financial Services Research, 30(3), 237–263.

Strong, J. S., & Meyer, J. R. (1987). Asset writedowns: Managerial incentives and security returns. The Journal of Finance, 42(3), 643–661.

The World Bank. (2021). The World Bank in Vietnam - Overview. Retrieved from https://www.worldbank.org/en/country/vietnam/overview

Trần Thị Hải Lý. (2021). Mô hình 3 nhân tố của Fama và French hoạt động như thế nào trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí phát triển kinh tế, 239, 50–57.

Trần Thị Tuấn Anh, & Phạm Thị Hoài Thu. (2017). Tác động của downside beta đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán – Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 141, 48–55.

Trương Đông Lộc. (2014). Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi giá của cổ phiếu: Các bằng chứng từ Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 33, 72–78.

Uddin, M. R., Rahman, Z., & Hossain, R. (2013). Determinants of stock prices in financial sector companies in Bangladesh – A study on Dhaka Stock Exchange (DSE). Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 5(3), 471–480.

Usman, B., & Tandelilin, E. (2014). Internet search traffic and its influence on liquidity and returns of Indonesia stocks: An empirical study. Journal of Indonesian Economy and Business (JIEB), 29(3), 203–221.

Cục Y tế Dự Phòng. (2021). COVID-19: Những quyết định mang tầm chiến lược vì tính mạng và sức khỏe nhân dân. Truy cập từ https://vncdc.gov.vn/covid-19-nhung-quyet-dinh-mang-tam-chien-luoc-vi-tinh-mang-va-suc-khoe-nhan-dan-nd16580.html

VnEconomy. (2020). Ngân hàng ở đâu trên “bản đồ” chứng khoán Việt?. Truy cập ngày 10/12/2020, từ https://vneconomy.vn/ngan-hang-o-dau-tren-ban-do-chung-khoan-viet.htm

Võ Hồng Đức, & Mai Duy Tân. (2014). Sự phù hợp của mô hình Fama-French-5 nhân tố cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 101, 11–22.

Võ Xuân Vinh, & Đặng Quốc Thành. (2016). Ứng dụng mô hình định giá tài sản năm yếu tố để giải thích tỉ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí phát triển kinh tế, 27(10), 4–18.

Võ Xuân Vinh, & Võ Văn Phong. (2016). Biến động thị trường và phần bù giá trị: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng châu Á, 120, 23–31.