Phát triển bền vững trong kinh tế chia sẻ: Khám phá vai trò  của năng lực marketing từ chủ sở hữu nền tảng

Hà Trần Thị Hoàng; Dương Vũ Tuấn

doi:10.24311/jabes/2025.36.10.02

Các tác giả

Trần Thị Hoàng Hà Tác giả
Vũ Tuấn Dương Trường Đại học Thương mại Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.10.02

Từ khóa:

Phát triển bền vững, Kinh tế chia sẻ, Năng lực marketing, Giá trị cảm nhận, Ý định tiếp tục sử dụng, Dịch vụ giao đồ ăn

Tóm tắt

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết giá trị cảm nhận để đánh giá vai trò của năng lực marketing của chủ sở hữu nền tảng đối với ý định tiếp tục sử dụng nền tảng của các nhà cung ứng dịch vụ trong bối cảnh kinh tế chia sẻ. Dựa vào bộ dữ liệu được thu thập từ 291 nhà hàng đang kinh doanh trên nền tảng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến, kết quả phân tích mô hình phương trình cấu trúc theo phương pháp bình phương nhỏ nhất (Partial Least Squares - Structural Equation Modeling ‒ PLS-SEM) đã chỉ ra năng lực marketing của chủ sở hữu nền tảng giúp nâng cao đáng kể giá trị tri thức, giá trị xã hội, và ý định tiếp tục sử dụng. Bên cạnh đó, ý định tiếp tục sử dụng được dự báo bởi cả giá trị kinh tế, giá trị xã hội, và giá trị tri thức. Trong mối quan hệ giữa năng lực marketing và ý định tiếp tục sử dụng, giá trị xã hội và giá trị tri thức được chứng minh là các biến trung gian. Trong khi đó, ảnh hưởng của năng lực marketing đến giá trị kinh tế lại không được chấp nhận và giá trị kinh tế không đóng vai trò trung gian như kỳ vọng. Từ các kết quả đạt được, một số hàm ý đã được đề xuất cho các bên liên quan để phát triển bền vững mô hình kinh tế chia sẻ.

Tài liệu tham khảo

Alvarez-Palau, E. J., Calvet-Liñán, L., Viu-Roig, M., Gandouz, M., & Juan, A. A. (2022). Economic profitability of last-mile food delivery services: Lessons from Barcelona. Research in Transportation Business & Management, 45(A), 100659. http://doi.org/10.1016/j.rtbm.2021.100659

Bouncken, R. B., Kraus, S., & Roig-Tierno, N. (2021). Knowledge- and innovation-based business models for future growth: Digitalized business models and portfolio considerations. Review of Managerial Science, 15(1), 1-14. https://doi.org/10.1007/s11846-019-00366-z

Buhalis, D., Andreu, L., & Gnoth, J. (2020). The dark side of the sharing economy: Balancing value co‐creation and value co‐destruction. Psychology & Marketing, 37(5), 689-704. https://doi.org/10.1002/mar.21344

Cao, D., Zheng, Y., Liu, C., Yao, X., & Chen, S. (2022). Consumption values, anxiety and organic food purchasing behaviour considering the moderating role of sustainable consumption attitude. British Food Journal, 124(11), 3540-3562. https://doi.org/10.1108/BFJ-06-2021-0647

Carlaw, K., Oxley, L., Walker, P., Thorns, D., & Nuth, M. (2006). Beyond the hype: Intellectual property and the knowledge society/knowledge economy. Journal of Economic Surveys, 20(4), 633-690. https://doi.org/10.1111/j.1467-6419.2006.00262.x

Cha, E. S., Kim, K. H., & Erlen, J. A. (2007). Translation of scales in cross‐cultural research: Issues and techniques. Journal of Advanced Nursing, 58(4), 386-395. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04242.x

Chang, C. M., Hsu, M. H., Hsu, C. S., & Cheng, H. L. (2014). Examining the role of perceived value in virtual communities continuance: Its antecedents and the influence of experience. Behaviour & Information Technology, 33(5), 502-521. https://doi.org/10.1080/0144929X.2012.745607

Cronin Jr, J. J., Brady, M. K., & Hult, G. T. M. (2000). Assessing the effects of quality, value, and customer satisfaction on consumer behavioral intentions in service environments. Journal of Retailing, 76(2), 193-218. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(00)00028-2

Cui, L., Yang, K., Lei, Z., Lim, M. K., & Hou, Y. (2022). Exploring stakeholder collaboration based on the sustainability factors affecting the sharing economy. Sustainable Production and Consumption, 30, 218-232. https://doi.org/10.1016/j.spc.2021.12.009

Decision Lab. (2023). Decision Lab: GrabFood và ShopeeFood cạnh tranh cho vị trí số một trong mảng giao món trực tuyến. advertisingvietnam. Truy cập tại https://advertisingvietnam.com/decision-lab-grabfood-va-shopeefood-canh-tranh-cho-vi-tri-so-mot-trong-mang-giao-mon-truc-tuyen-p22735

Duyen, V. (2023). Vietnam’s food delivery services sector: Opportunities and challenges. Vietnam-Briefing. Retrieved from https://www.vietnam-briefing.com/news/vietnams-food-delivery-services-sector-opportunities-and-challenges.html/

Eckhardt, G. M., Houston, M. B., Jiang, B., Lamberton, C., Rindfleisch, A., & Zervas, G. (2019). Marketing in the sharing economy. Journal of Marketing, 83(5), 5-27. https://doi.org/10.1177/0022242919861929

Escribá‐Esteve, A., Sánchez‐Peinado, L., & Sánchez‐Peinado, E. (2009). The influence of top management teams in the strategic orientation and performance of small and medium‐sized enterprises. British Journal of Management, 20(4), 581-597. https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.2008.00606.x

Flint, D. J., Blocker, C. P., & Boutin Jr, P. J. (2011). Customer value anticipation, customer satisfaction and loyalty: An empirical examination. Industrial Marketing Management, 40(2), 219-230. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2010.06.034

Hair Jr, J. F., Matthews, L. M., Matthews, R. L., & Sarstedt, M. (2017). PLS-SEM or CB-SEM: Updated guidelines on which method to use. International Journal of Multivariate Data Analysis, 1(2), 107-123. https://doi.org/10.1504/IJMDA.2017.087624

Hamari, J., Sjöklint, M., & Ukkonen, A. (2016). The sharing economy: Why people participate in collaborative consumption. Journal of the Association for Information Science and Technology, 67(9), 2047-2059. https://doi.org/10.1002/asi.23552

Hasan, A. A. T. (2022). Technology attachment, e-Attitude, perceived value, and behavioral intentions towards Uber-ridesharing services: The role of hedonic, utilitarian, epistemic, and symbolic value. Journal of Contemporary Marketing Science, 5(3), 239-265. https://doi.org/10.1108/JCMARS-01-2022-0002

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8

Hossain, M. (2020). Sharing economy: A comprehensive literature review. International Journal of Hospitality Management, 87, 102470. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2020.102470

Hwang, J., & Griffiths, M. A. (2017). Share more, drive less: Millennials value perception and behavioral intent in using collaborative consumption services. Journal of Consumer Marketing, 34(2), 132-146. https://doi.org/10.1108/JCM-10-2015-1560

Jiang, J., Feng, R., & Li, E. Y. (2021). Uncovering the providers’ continuance intention of participation in the sharing economy: A moderated mediation model. Sustainability, 13(9), 5095. https://doi.org/10.3390/su13095095

Kim, B., & Kim, D. (2020). Exploring the key antecedents influencing consumer’s continuance intention toward bike-sharing services: Focus on China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(12), 4556. https://doi.org/10.3390/ijerph17124556

Koller, M., Floh, A., & Zauner, A. (2011). Further insights into perceived value and consumer loyalty: A “green” perspective. Psychology & Marketing, 28(12), 1154-1176. https://doi.org/10.1002/mar.20432

Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management (15th global edition (Global)). Harlow: Pearson Education Limited.

Kumar, V., Lahiri, A., & Dogan, O. B. (2018). A strategic framework for a profitable business model in the sharing economy. Industrial Marketing Management, 69, 147-160. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2017.08.021

LeBlanc, G., & Nguyen, N. (1999). Listening to the customer’s voice: Examining perceived service value among business college students. International Journal of Educational Management, 13(4), 187-198. https://doi.org/10.1108/09513549910278106

Lee, E. Y., Lee, S. B., & Jeon, Y. J. J. (2017). Factors influencing the behavioral intention to use food delivery apps. Social Behavior and Personality, 45(9), 1461-1473. https://doi.org/10.2224/sbp.6185

Lee, H., Yang, S. B., & Koo, C. (2019). Exploring the effect of Airbnb hosts' attachment and psychological ownership in the sharing economy. Tourism Management, 70, 284-294. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.08.017

Miao, M., Jalees, T., Zaman, S. I., Khan, S., Hanif, N. U. A., & Javed, M. K. (2022). The influence of e-customer satisfaction, e-trust and perceived value on consumer's repurchase intention in B2C e-commerce segment. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 34(10), 2184-2206. https://doi.org/10.1108/APJML-03-2021-0221

Möhlmann, M. (2015). Collaborative consumption: Determinants of satisfaction and the likelihood of using a sharing economy option again. Journal of Consumer Behaviour, 14(3), 193-207. https://doi.org/10.1002/cb.1512

Ngo, L. V., & O'Cass, A. (2012). Performance implications of market orientation, marketing resources, and marketing capabilities. Journal of Marketing Management, 28(1-2), 173-187. https://doi.org/10.1080/0267257X.2011.621443

Nguyễn Hoàng Việt, Vũ Tuấn Dương, Nguyễn Thị Mỹ Nguyệt, & Nguyễn Mạnh Hùng. (2022). Giá trị cảm nhận, sự hài lòng và lòng trung thành của khách hàng sử dụng dịch vụ Mobile Banking tại Việt Nam: Vai trò của tinh thần đổi mới và chi phí chuyển đổi. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 33(2), 24-45. https://jabes.ueh.edu.vn/Home/SearchArticle?article_Id= 315e4065-09c5-411a-8228-3bed042cfc10

Nguyễn Thị Mỹ Nguyệt, Nguyễn Hoàng Việt, & Vũ Tuấn Dương. (2021). Hành vi sử dụng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến của khách hàng Việt Nam trong thời kỳ dịch bệnh COVID-19. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 32(9), 22-41. https://jabes.ueh.edu.vn/Home/SearchArticle?article_Id=b3cb7d0a-2f23-45db-a891-03bd24bb8786

Nguyen, N., Tran, T. H. H., Luu, T. T. D., & Vu, T. D. (2023). Crowdshippers’ intentions to continue participating in last-mile delivery: A study in Vietnam. The Asian Journal of Shipping and Logistics, 39(3), 48-56. https://doi.org/10.1016/j.ajsl.2023.06.004

Northey, G., & Brodie, R. (2020). Leveraging the power of the sharing economy. Australasian Marketing Journal, 28(3), 1-3. https://doi.org/10.1016/j.ausmj.2020.06.015

Sheth, J. N., Newman, B. I., & Gross, B. L. (1991). Why we buy what we buy: A theory of consumption values. Journal of Business Research, 22(2), 159-170. https://doi.org/10.1016/0148-2963(91)90050-8

Shroff, A., Shah, B. J., & Gajjar, H. (2022). Online food delivery research: A systematic literature review. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 34(8), 2852-2883. https://doi.org/10.1108/IJCHM-10-2021-1273

Sibbritt, K., Volgger, M., Weber, P., & Geneste, L. (2019). An exploration of collaborative economy entrepreneurs in the tourism industry through the novel prism of epistemic culture. Journal of Hospitality and Tourism Management, 40, 103-113. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2019.06.005

So, K. K. F., Kim, H., & Min, S. (2022). Creating customer value in the sharing economy: An investigation of Airbnb users and their tripographic characteristics. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 34(1), 23-45. https://doi.org/10.1108/IJCHM-12-2020-1500

Suhartanto, D., Kartikasari, A., Najib, M., & Leo, G. (2022). COVID-19: Pre-purchase trust and health risk impact on M-commerce experience – Young customers experience on food purchasing. Journal of International Food & Agribusiness Marketing, 34(3), 269-288. https://doi.org/10.1080/08974438.2021.1880514

Sweeney, J. C., & Soutar, G. N. (2001). Consumer perceived value: The development of a multiple item scale. Journal of Retailing, 77(2), 203-220. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(01)00041-0

Tussyadiah, I. P., & Pesonen, J. (2018). Drivers and barriers of peer-to-peer accommodation stay – An exploratory study with American and Finnish travellers. Current Issues in Tourism, 21(6), 703-720. https://doi.org/10.1080/13683500.2016.1141180

Vătămănescu, E. M., & Pînzaru, F. M. (2018). Knowledge management in the sharing economy: Cross-sectoral insights into the future of competitive advantage. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-66890-1

Vu, T. D., Nguyen, B. K., Vu, P. T., Nguyen, T. M. N., & Hoang, C. C. (2025a). Promoting customer satisfaction and reuse intention using ride-hailing taxi services: Role of consumer perceived value, personal innovativeness and corporate image. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 17(4), 1021-1047. https://doi.org/10.1108/APJBA-11-2023-0570

Vu, T. D., Vu, P. T., Tran, T. H. H., & Nguyen, T. H. (2025b). Fostering providers’ continuance intention to participate sharing economy: Insights from food delivery application service in Vietnam. Journal of Asia Business Studies, 19(3), 796-821. https://doi.org/10.1108/JABS-07-2024-0415

Wang, C., Teo, T. S. H., & Liu, L. (2020). Perceived value and continuance intention in mobile government service in China. Telematics and Informatics, 48, 101348. https://doi.org/10.1016/j.tele.2020.101348

Wang, Y., Xiang, D., Yang, Z., & Ma, S. S. (2019). Unraveling customer sustainable consumption behaviors in sharing economy: A socio-economic approach based on social exchange theory. Journal of Cleaner Production, 208, 869-879. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.10.139

Xie, K. L., & Chen, Y. (2019). Effects of host incentives on multiple listings in accommodation sharing. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 31(4), 1995-2013. https://doi.org/10.1108/IJCHM-02-2018-0145

Zeithaml, V. A. (1988). Consumer perceptions of price, quality, and value: A Means-End model and synthesis of evidence. Journal of Marketing, 52(3), 2-22. https://doi.org/10.1177/002224298805200302

Zhang, L., Chen, F. W., Xia, S. M., Cao, D. M., Ye, Z., Shen, C. R., Maas, G., & Li, Y. M. (2021). Value co-creation and appropriation of platform-based alliances in cooperative advertising. Industrial Marketing Management, 96, 213-225. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2021.06.001