Tác động của bất ổn năng lượng tới ô nhiễm không khí:  Bằng chứng quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam

Trung Lê Hải

doi:10.24311/jabes/2025.36.9.02

Các tác giả

Lê Hải Trung Học Viện Ngân Hàng Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.9.02

Từ khóa:

Ô nhiễm không khí, Bất ổn năng lượng, Phát thải CO2

Tóm tắt

Nghiên cứu này đánh giá tác động của bất ổn năng lượng tới ô nhiễm không khí trong ngắn hạn và dài hạn. Sử dụng chỉ số bất ổn năng lượng (Energy-related Uncertainty Index ‒ EUI) được phát triển bởi Dang và cộng sự (2023) để đánh giá chuyên biệt những bất ổn xuất phát từ thị trường năng lượng, nghiên cứu làm rõ tác động không đồng nhất theo thời gian của EUI tới phát thải CO₂. Sử dụng dữ liệu bảng của 27 quốc gia trong giai đoạn 2000–2023, kết quả định lượng cho thấy bất ổn năng lượng làm gia tăng phát thải CO₂ trong ngắn hạn, nhưng làm giảm trong dài hạn. Điều này có thể bắt nguồn từ sự thay đổi trong hành vi sử dụng năng lượng của dân cư, doanh nghiệp, hoặc từ hệ quả suy giảm tiêu dùng và đầu tư do lo ngại rủi ro năng lượng. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra một số khuyến nghị chính sách đối với ổn định thị trường năng lượng và cơ cấu năng lượng quốc gia.

Tài liệu tham khảo

Adams, S., Adedoyin, F., Olaniran, E., & Bekun, F. V. (2020). Energy consumption, economic policy uncertainty and carbon emissions; causality evidence from resource rich economies. Economic Analysis and Policy, 68, 179-190. https://doi.org/10.1016/j.eap.2020.09.012

Adedoyin, F. F., & Zakari, A. (2020). Energy consumption, economic expansion, and CO2 emission in the UK: The role of economic policy uncertainty. Science of the Total Environment, 738, 140014. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.140014

Ahmed, Z., Cary, M., Shahbaz, M., & Vo, X. V. (2021). Asymmetric nexus between economic policy uncertainty, renewable energy technology budgets, and environmental sustainability: Evidence from the United States. Journal of Cleaner Production, 313, 127723. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127723

Atsu, F., & Adams, S. (2021). Energy consumption, finance, and climate change: Does policy uncertainty matter?. Economic Analysis and Policy, 70, 490-501.

Barrero, J. M., Bloom, N., & Wright, I. J. (2017). Short and Long Run Uncertainty. NBER Working Paper, w23676. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3027828

Bernanke, B. S. (1983). Irreversibility, uncertainty, and cyclical investment. The Quarterly Journal of Economics, 98(1), 85-106.

Bùi Hoàng Ngọc. (2020). Tác động của tiêu thụ điện đến lượng khí thải CO2 ở Việt Nam: Đối xứng hay bất đối xứng?. Tạp Chí Nghiên Cứu Kinh Tế và Kinh Doanh Châu Á, 31(2), 45-60.

Bùi Hoàng Ngọc. (2025). Tác động của hiệu quả sử dụng năng lượng đến lượng khí thải CO2 ở Việt Nam. Tạp Chí Kinh Tế - Luật và Ngân Hàng, 273+274, 65-78. 10.59276/JELB.2025.1.2.2794

Chang, T., Gupta, R., Inglesi-Lotz, R., Simo-Kengne, B., Smithers, D., & Trembling, A. (2015). Renewable energy and growth: Evidence from heterogeneous panel of G7 countries using Granger causality. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 52, 1405-1412. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.08.022

Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2021). Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Hà Nội.

Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2022). Quyết định số 882/QĐ-TTg ngày 23/7/2022 ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030. Hà Nội.

Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2023). Quyết định số 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 phê duyệt Quy hoạch điện VIII. Hà Nội.

Chudik, A., & Pesaran, M. H. (2015). Common correlated effects estimation of heterogeneous dynamic panel data models with weakly exogenous regressors. Journal of Econometrics, 188(2), 393-420. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2015.03.007

Cui, X., Wang, C., Sensoy, A., Liao, J., & Xie, X. (2023). Economic policy uncertainty and green innovation: Evidence from China. Economic Modelling, 118, 106104. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2022.106104

Dang, T. H. N., Nguyen, C. P., Lee, G. S., Nguyen, B. Q., & Le, T. T. (2023). Measuring the energy-related uncertainty index. Energy Economics, 124, 106817. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2023.106817

Doan, T. N., & Nguyen, T. T. (2025). Energy uncertainty and energy trade: International evidence. Energy, 319, 134978. https://doi.org/10.1016/j.energy.2025.134978

Gao, D., Zhou, X., & Liu, X. (2024). The bright side of uncertainty: The impact of climate policy uncertainty on urban green total factor energy efficiency. Energies, 17(12), 2899. https://doi.org/10.3390/en17122899

He, J., Zhuang, T., & Xie, X. (2014). Energy consumption, economic development and environmental improvement in China. Energy & Environment, 25(8), 1345-1357.

Hoàng Thị Xuân, & Ngô Thái Hưng. (2024). Mối quan hệ giữa tiêu thụ năng lượng, độ mở thương mại, phát triển tài chính và chất lượng môi trường tại Việt Nam. Tạp Chí Kinh Tế và Phát Triển, 320, 2-12. https://doi.org/10.33301/JED.VI.1439

Ito, K. (2017). CO2 emissions, renewable and non-renewable energy consumption, and economic growth: Evidence from panel data for developing countries. International Economics, 151, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.inteco.2017.02.001

Ivanovski, K., & Marinucci, N. (2021). Policy uncertainty and renewable energy: Exploring the implications for global energy transitions, energy security, and environmental risk management. Energy Research & Social Science, 82, 102415. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102415

Jalil, A. (2014). Energy–growth conundrum in energy exporting and importing countries: Evidence from heterogeneous panel methods robust to cross-sectional dependence. Energy Economics, 44, 314-324.

Jiang, Y., Zhou, Z., & Liu, C. (2019). Does economic policy uncertainty matter for carbon emission? Evidence from US sector level data. Environmental Science and Pollution Research, 26(24), 24380-24394. https://doi.org/10.1007/s11356-019-05627-8

Khan, Y., Hassan, T., Kirikkaleli, D., Xiuqin, Z., & Shukai, C. (2022). The impact of economic policy uncertainty on carbon emissions: Evaluating the role of foreign capital investment and renewable energy in East Asian economies. Environmental Science and Pollution Research, 29(13), 18527-18545. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17000-9

Kilian, L. (2008). The economic effects of energy price shocks. Journal of Economic Literature, 46(4), 871-909.

Kim, J., & Park, K. (2016). Financial development and deployment of renewable energy technologies. Energy Economics, 59, 238-250.

Komarova, A. V., Filimonova, I. V., & Kartashevich, A. A. (2022). Energy consumption of the countries in the context of economic development and energy transition. Energy Reports, 8, 683-690. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2022.07.072

Li, H., Pei, X., Yang, Y., & Zhang, H. (2024). Assessing the impact of energy-related uncertainty on G20 stock market returns: A decomposed contemporaneous and lagged R2 connectedness approach. Energy Economics, 132, 107475. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2024.107475

Liu, Y., Han, L., & Xu, Y. (2021). The impact of geopolitical uncertainty on energy volatility. International Review of Financial Analysis, 75, 101743. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2021.101743

Naqvi, B., Rizvi, S. K. A., Mirza, N., & Umar, M. (2023). Financial market development: A potentiating policy choice for the green transition in G7 economies. International Review of Financial Analysis, 87, 102577. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102577

Nazeer, M., Tabassum, U., & Alam, S. (2016). Environmental Pollution and Sustainable Development in Developing Countries. The Pakistan Development Review, 55(4), 589-604. https://www.jstor.org/stable/44986005

Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2025). Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Hà Nội.

Nguyễn Huy Bá. (2023). Tác động của giá dầu lên lượng khí thải CO2 tại Việt Nam: Liệu có tồn tại hiệu ứng bất đối xứng?. Tạp Chí Nghiên Cứu Kinh Tế và Kinh Doanh Châu Á, 34(12), 85-100. https://doi.org/10.24311/jabes/2023.34.12.1

Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312. https://doi.org/10.1002/jae.951

Pesaran, M. H. (2015). Testing weak cross-sectional dependence in large panels. Econometric Reviews, 34(6-10), 1089-1117. https://doi.org/10.1080/07474938.2014.956623

Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. P. (1999). Pooled mean group estimation of dynamic heterogeneous panels. Journal of the American Statistical Association, 94(446), 621-634. https://doi.org/10.1080/01621459.1999.10474156

Rehman, M. A., Fareed, Z., & Shahzad, F. (2022). When would the dark clouds of financial inclusion be over, and the environment becomes clean? The role of national governance. Environmental Science and Pollution Research, 29(19), 27651-27663. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17683-0

Sarker, P. K., Bouri, E., & Marco, C. K. L. (2023). Asymmetric effects of climate policy uncertainty, geopolitical risk, and crude oil prices on clean energy prices. Environmental Science and Pollution Research, 30(6), 15797-15807. https://doi.org/10.1007/s11356-022-23020-w

Shahzad, S. J. H., Kumar, R. R., Zakaria, M., & Hurr, M. (2017). Carbon emission, energy consumption, trade openness and financial development in Pakistan: A revisit. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 70, 185-192. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.11.042

Shahzad, U., Lv, Y., Doğan, B., & Xia, W. (2021). Unveiling the heterogeneous impacts of export product diversification on renewable energy consumption: New evidence from G-7 and E-7 countries. Renewable Energy, 164, 1457-1470. https://doi.org/10.1016/j.renene.2020.10.143

Shang, Y., Han, D., Gozgor, G., Mahalik, M. K., & Sahoo, B. K. (2022). The impact of climate policy uncertainty on renewable and non-renewable energy demand in the United States. Renewable Energy, 197, 654-667. https://doi.org/10.1016/j.renene.2022.07.159

Syed, Q. R., & Bouri, E. (2022). Impact of economic policy uncertainty on CO2 emissions in the US: Evidence from bootstrap ARDL approach. Journal of Public Affairs, 22(3), e2595. https://doi.org/10.1002/pa.2595

Tissaoui, K., & Zaghdoudi, T. (2025). Against a background of energy uncertainty and climate change, is there a substitution effect between fossil fuels in OECD countries? Energy, 320, 135271. https://doi.org/10.1016/j.energy.2025.135271

Usman, M., Balsalobre-Lorente, D., Jahanger, A., & Ahmad, P. (2022). Pollution concern during globalization mode in financially resource-rich countries: Do financial development, natural resources, and renewable energy consumption matter?. Renewable Energy, 183, 90-102. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.10.067

Ủy ban năng lượng thế giới. (2024). World Energy Outlook 2024. International Energy Agency. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2024

van de Ven, D. J., & Fouquet, R. (2017). Historical energy price shocks and their changing effects on the economy. Energy Economics, 62, 204-216. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2016.12.009

Wang, Q., Zhang, F., Li, R., & Sun, J. (2024). Does artificial intelligence promote energy transition and curb carbon emissions? The role of trade openness. Journal of Cleaner Production, 447, 141298. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.141298

Westerlund, J., & Edgerton, D. L. (2007). A panel bootstrap cointegration test. Economics Letters, 97(3), 185-190. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2007.03.003

Yasmeen, R., & Shah, W. U. H. (2024). Energy uncertainty, geopolitical conflict, and militarization matters for Renewable and non-renewable energy development: Perspectives from G7 economies. Energy, 306, 132480.

Yuan, C., Liu, S., & Wu, J. (2010). The relationship among energy prices and energy consumption in China. Energy Policy, 38(1), 197-207.

Zhou, D., Siddik, A. B., Guo, L., & Li, H. (2023). Dynamic relationship among climate policy uncertainty, oil price and renewable energy consumption—Findings from TVP-SV-VAR approach. Renewable Energy, 204, 722-732.