Biến động địa chính trị Trung Đông và cơ cấu nhập khẩu dầu thô của Việt Nam: Bằng chứng từ chỉ số Herfindahl–Hirschman và chỉ số đa dạng hóa chuẩn hóa

Abstract

Bài viết phân tích tác động của biến động địa chính trị Trung Đông đến thị trường năng lượng toàn cầu và xem xét ý nghĩa của chiến lược đa dạng hóa nguồn cung đối với Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá mức độ tập trung và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu thô của Việt Nam, từ đó gợi mở hàm ý cho chiến lược đa dạng hóa nguồn cung. Trên cơ sở kết hợp phân tích lý thuyết với dữ liệu thứ cấp về nhập khẩu dầu thô của Việt Nam giai đoạn 2005–2024, nghiên cứu sử dụng các chỉ số Herfindahl–Hirschman và chỉ số đa dạng hóa chuẩn hóa để đo lường mức độ tập trung và đa dạng hóa nguồn cung. Kết quả cho thấy cơ cấu nhập khẩu dầu thô của Việt Nam đã chuyển dịch theo hướng phân tán hơn. Cụ thể, chỉ số Herfindahl–Hirschman giảm từ 0,24 xuống 0,14; trong khi chỉ số đa dạng hóa chuẩn hóa tăng từ 0,80 lên 0,91. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc vào một số đối tác lớn đã giảm và mức độ đa dạng hóa nguồn cung được cải thiện. Tuy nhiên, kết quả này trước hết phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu nhập khẩu theo giá trị thương mại, nên chưa đủ để kết luận đầy đủ về an ninh năng lượng theo nghĩa toàn diện. Từ đó, bài viết gợi ý Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa nguồn nhập khẩu theo đối tác, tuyến vận chuyển, và cơ cấu năng lượng.