Vốn xã hội trong sự phát triển tổ chức: Nghiên cứu trường hợp Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2026.37.10.3Từ khóa:
Mạng lưới giáo dục đại học, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Kinh tế Quốc dân, Phát triển tổ chức, Vốn xã hộiTóm tắt
Nghiên cứu này vận dụng lý thuyết Vốn xã hội để phân tích, đánh giá và so sánh tiến trình phát triển tổ chức của hai cơ sở đào tạo khối ngành kinh tế và quản lý hàng đầu Việt Nam: Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH). Sử dụng khung phân tích đa chiều bao gồm ba thành phần cốt lõi: Vốn gắn kết (Bonding), Vốn bắc cầu (Bridging) và Vốn liên kết (Linking), bài báo làm rõ cách thức hai đại học tích lũy, chuyển hóa nguồn lực phi vật chất này thành năng lực cốt lõi qua các giai đoạn lịch sử từ năm 1956 (đối với Đại học NEU) và 1976 (đối với Đại học UEH) đến nay. Trọng tâm của nghiên cứu là đi sâu phân tích thực trạng, cấu trúc mạng lưới và các vấn đề đặt ra trong mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa NEU và UEH. Từ việc chỉ ra sự chuyển dịch từ “Vốn tình nghĩa” lịch sử sang “Vốn hiệu năng” trong mô hình “Đại học đa ngành, đa lĩnh vực”, bài báo đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa mối quan hệ hợp tác song phương, tạo động lực bứt phá vị thế cho cả hai đại học trong bối cảnh tự chủ và hội nhập quốc tế.
Tài liệu tham khảo
Anh Thư. (2016). Trường Đại học Kinh tế TP.HCM: 40 năm đào tạo nhiều nhà quản lý và doanh nhân thành đạt. Truy cập từ https://tuoitre.vn/khoahocphothong/truong-dai-hoc-kinh-te-tp-hcm-40-nam-dao-tao-nhieu-nha-quan-ly-va-doanh-nhan-thanh-dat-104208007.htm
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241-258). Greenwood Press.
Chính phủ. (1956). Nghị định số 678-TTg về việc mở Trường Kinh tế Tài chính đặt trong hệ thống Trường Đại học Nhân dân Việt Nam trực thuộc Thủ tướng Phủ, ban hành ngày 25/01/1956.
Chính phủ. (1976). Quyết định số 426-TTg về một số vấn đề cấp bách trong mạng lưới các trường đại học, ban hành ngày 27/10/1976.
Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94, S95-S120. https://doi.org/10.1086/228943
Đại học Kinh tế Quốc dân. (2011). Trường Đại học Kinh tế Quốc dân: 55 năm đổi mới, hội nhập và phát triển. NXB Đại học Kinh tế Quốc dân.
Đại học Kinh tế Quốc dân. (2025). Sau 1 năm, số giảng viên có trình độ tiến sĩ của Đại học Kinh tế Quốc dân tăng hơn 20%. Truy cập từ https://phongtonghop.neu.edu.vn/vi/tin-tuc-1733/sau-1-nam-so-giang-vien-co-trinh-do-tien-si-cua-dai-hoc-kinh-te-quoc-dan-tang-hon-20
Đảng Cộng sản Việt Nam. (2004). Văn Kiện Đảng Toàn Tập (Tập 37). NXB Chính trị Quốc gia.
Đỗ Thị Hiện. (2021). Vốn xã hội và vấn đề nâng cao vốn xã hội trong giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, 53A,123-130. https://jst.iuh.edu.vn/index.php/jst-iuh/article/download/4144/573/7584
Fukuyama, F. (1995). Social capital and the global economy. Foreign Affairs, 74(5), 89-103. https://doi.org/10.2307/20047302
Grootaert, C. (1998). Social capital: The missing link? (Social Capital Initiative Working Paper No.3). The World Bank: https://documents.worldbank.org/pt/publication/documents-reports/documentdetail/902971468764409654
Hà Phước Vũ. (2025). Vốn xã hội trong doanh nghiệp: Tổng quan lý thuyết, khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu đề xuất. Tạp chí Công thương, 18, 366-370. https://doi.org/10.62831/202518043
Hanifan, L. J. (1916). The rural school community center. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 67(1), 130-138. https://doi.org/10.1177/000271621606700118
Hoàng Bá Thịnh. (2009). Vốn xã hội, mạng lưới xã hội và những phí tổn. Tạp chí Xã hội học, 1, 42-51. https://www.academia.edu/6911304/V%E1%BB%90N_X%C3%83_H%E1%BB%98I_M%E1%BA%A0NG_L%C6%AF%E1%BB%9AI_X%C3%83_H%E1%BB%98I_V%C3%80_NH%E1%BB%AENG_PH%C3%8D_T%E1%BB%94N
Lê Ngọc Hùng. (2008). Vốn xã hội, vốn con người và mạng lưới xã hội qua một số nghiên cứu ở Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu con người, 4(37), 45-54. http://thuvienso.bvu.edu.vn/handle/TVDHBRVT/8296
Nguyễn Đình Hương. (2016). Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Tên tuổi gắn với lịch sử các thời kỳ phát triển kinh tế ở Việt Nam. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 233, 2-9. https://ktpt.edu.vn/tap-chi/so-233/muc-luc-966/truong-dai-hoc-kinh-te-quoc-dan-ten-tuoi-gan-voi-lich-su-cac-thoi-ky-phat-trien-kinh-te-o-viet-nam.375423.aspx
Nguyễn Quý Thanh (CB). (2016). Vốn Xã Hội và Phát Triển. NXB Đại Học Quốc Gia.
OECD. (2001). The well-being of nations: The role of human and social capital. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264189515-en
Phạm Hồng Chương, & Bùi Đức Thọ. (2021). 65 năm xây dựng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân hướng tới đại học đa ngành, đa lĩnh vực và lọt top 100 đại học tốt nhất Châu Á. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 293, 2-12. https://ktpt.edu.vn/tap-chi/so-293/ky-niem-65-nam-thanh-lap-truong-dai-hoc-kinh-te-quoc-dan/65-nam-xay-dung-truong-dai-hoc-kinh-te-quoc-dan-huong-toi-dai-hoc-da-nganh-da-linh-vuc-va-lot-top-100-dai-hoc-tot-nhat-chau-a.380580.aspx
Putnam, R. D. (1995). Bowling alone: America's declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65-78. https://doi.org/10.1353/jod.1995.0002
Thủ tướng Chính phủ. (2023). Quyết định số 1146/QĐ-TTg về việc chuyển Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh thành Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, ban hành ngày 04/10/2023. Truy cập từ https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=208748
Thủ tướng Chính phủ. (2024). Quyết định số 1386/QĐ-TTg về việc chuyển Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thành Đại học Kinh tế Quốc dân, ban hành ngày 15/11/2024. Truy cập từ https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=211717
Tsounis, A., & Xanthopoulou, D. (2024). Social capital theory : A review. In S.Papagiannidis (Ed), TheoryHub Book. Available at https://open.ncl.ac.uk / ISBN:9781739604400
UEH. (2025a). Nửa thế kỷ UEH: Từ hạt giống sau thống nhất đến Đại học tầm vóc quốc tế, Đơn vị tiêu biểu, chủ lực của TP. Hồ Chí Minh. Truy cập từ https://ueh.edu.vn/cuoc-song-ueh/tin-tuc/nua-the-ky-ueh-tu-hat-giong-sau-thong-nhat-den-dai-hoc-tam-voc-quoc-te-don-vi-tieu-bieu-chu-luc-cua-tp-ho-chi-minh-73997
UEH. (2025b). Thông tin công khai năm 2025 theo Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT. Truy cập từ https://www.ueh.edu.vn/quy-che-cong-khai/thong-tin-cong-khai-nam-2025-74648
Woolcock, M., & Narayan, D. (2000). Social capital: Implications for development theory, research, and policy. The World Bank Research Observer, 15(2), 225-249. https://doi.org/10.1093/wbro/15.2.225
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại 4.0 Quốc tế.
