Kinh Tế Việt Nam: Con Đường Trở Thành Nước Có Thu Nhập Cao

Tóm tắt

Việt Nam đã đạt tăng trưởng nổi bật trong hơn ba thập niên, nhưng mô hình dựa trên lao động chi phí thấp và đầu tư trực tiếp nước ngoài định hướng xuất khẩu đang bộc lộ giới hạn. Bài viết phân tích các thách thức mang tính cơ cấu cản trở Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và đề xuất các gợi ý chính sách hướng đến một quốc gia thu nhập cao. Nghiên cứu sử dụng tiếp cận thực tiễn kết hợp nhiều phương pháp: hạch toán tăng trưởng, phân rã cơ cấu ngành, chỉ số lợi thế so sánh bộc lộ và độ phức tạp kinh tế, phân tích thương mại theo giá trị gia tăng, và chẩn đoán ràng buộc kinh tế vĩ mô. Kết quả cho thấy tăng trưởng năng suất nhân tố tổng hợp thấp trong phần lớn giai đoạn 1990–2023; giá trị gia tăng nội địa chỉ chiếm khoảng 52% kim ngạch xuất khẩu so với 92,6% của các nền kinh tế OECD; và tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu giảm từ 35% năm 2009 xuống 18% năm 2023. Trên cơ sở đó, nghiên cứu hiện tại đề xuất một khung phát triển với ba ưu tiên là nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước thông qua hấp thụ công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cấp vốn nhân lực, và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.