Phân tích các nhân tố tác động đến ý định phân loại rác thải của du khách tại điểm đến Đà Nẵng: Nghiên cứu đa văn hoá
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.3.05Từ khóa:
Thái độ với phân loại rác, Ý định phân loại rác thải, Chuẩn mực chủ quan, Kiểm soát hành vi nhận thức, Du kháchTóm tắt
Nghiên cứu này sử dụng lý thuyết hành vi kế hoạch (TPB) kết hợp với lý thuyết MOA (Động lực - Cơ hội - Khả năng) để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định phân loại rác thải của du khách tại điểm đến Đà Nẵng. Sau khi phân tích dữ liệu từ 440 du khách tham quan Đà Nẵng bằng PLS-SEM, kết quả cho thấy thái độ, chuẩn mực chủ quan, kiểm soát hành vi nhận thức, động lực và khả năng đều có tác động trực tiếp và tích cực đến ý định phân loại rác thải của du khách. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng khẳng định vai trò trung gian quan trọng của thái độ và chỉ ra rằng mức độ tác động của kiểm soát hành vi nhận thức lên thái độ mạnh hơn ở nhóm du khách châu Âu so với nhóm du khách Việt Nam. Từ kết quả này, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị cho các cơ quan quản lý du lịch, doanh nghiệp du lịch nhằm cải thiện các yếu tố xã hội và cá nhân để thúc đẩy hành vi phân loại rác thải của du khách.
Tài liệu tham khảo
Aas, C., Ladkin, A., & Fletcher, J. (2005). Stakeholder collaboration and heritage management. Annals of Tourism Research, 32(1), 28-48.
Asgar, A., Syaparuddin, R., & Rahma, H. D (2024). Circular economy adoption: the mediating role of attitudes in the TPB (Theory of Planned Behavior) model. Journal of Shariah Economics Research, 8(1), 1-19. https://doi.org/10.30631/iltizam.v8i1.2281
Badawi, A. N., Adelazim Ahmed, T. S., Alotaibi, E. K., Abbas, I. S., Ali, E. R., & Shaker, E. S. M. (2024). The role of awareness of consequences in predicting the local tourists’ plastic waste reduction behavioral intention: The extension of planned behavior theory. Sustainability, 16(1), 436.
Boluk, K. A., Cavaliere, C. T., & Higgins-Desbiolles, F. (2019). A critical framework for interrogating the United Nations Sustainable Development Goals 2030 Agenda in tourism. Journal of Sustainable Tourism, 27(7), 847-864.
Cao, J., Qiu, H., & Morrison, A. M. (2023). Self-identity matters: an extended theory of planned behavior to decode tourists’ waste sorting intentions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 5099.
Chaabane, W., Nassour, A., Bartnik, S., Bünemann, A., & Nelles, M. (2019). Shifting towards sustainable tourism: Organizational and financial scenarios for solid waste management in tourism destinations in Tunisia. Sustainability, 11(13), 3591.
Chen, M. F., & Tung, P. J. (2010). The moderating effect of perceived lack of facilities on consumers’ recycling intentions. Environment and Behavior, 42(6), 824–844. https://doi.org/10.1177/0013916509353532
Chuang, L., Wang, X., & Wang, L. (2024). Interplay of virtual and physical channels in propagating green behaviour: A study integrating motivation-opportunity-ability and theory of planned behaviour. Environmental Development, 46, 100929. https://doi.org/10.1016/j.envdev.2023.100929
Cudjoe, D., Yuan, Q., & Han, M. S. (2020). An assessment of the influence of awareness of benefits and perceived difficulties on waste sorting intention in Beijing. Journal of Cleaner Production, 272, 122936. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.122936
Phạm Thị Dương, & Đinh Thị Thúy Hằng. (2022). Khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức, hành vi của sinh viên về thói quen phân loại rác và sử dụng nhựa một lần. Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng hải, 70, 119-124
Hair, J. J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2021). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Sage Publications.
Hu, H., Zhang, Y., Wang, C., & Yu, P. (2024). Factors influencing tourists’ intention and behavior toward tourism waste classification: A case study of the West Lake Scenic Spot in Hangzhou, China. Sustainability, 16(3), 1231. https://doi.org/10.3390/su16031231
Khan, F., Ahmed, W., & Najmi, A. (2019). Understanding consumers’ behavior intentions towards dealing with the plastic waste: Perspective of a developing country. Resources, Conservation and Recycling, 142, 49–58. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2018.11.020
Keren, K. M., Hensley, L., Park, J., & Kim, J. (2019). What predicts household waste management behaviors? Culture and type of behavior as moderators. Resources, Conservation and Recycling, 145, 250–260. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.02.032
Li, Q. C., & Wu, M. Y. (2019). Rationality or morality? A comparative study of pro-environmental intentions of local and nonlocal visitors in nature-based destinations. Journal of Destination Marketing & Management, 11, 130–139. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2018.01.006
Liu, M. T., Liu, Y., & Mo, Z. (2020). Moral norm is the key: An extension of the theory of planned behaviour on Chinese consumers' green purchase intention. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 32(1), 182–204. https://doi.org/10.1108/APJML-05-2018-0180
MacInnis, D. J., & Jaworski, B. J. (1989). Information processing from advertisements: Toward an integrative framework. Journal of Marketing, 53(4), 1–23. https://doi.org/10.1177/002224298905300401
Mason, M. C., Pauluzzo, R., & Umar, R. M. (2022). Recycling habits and environmental responses to fast-fashion consumption: Enhancing the theory of planned behavior to predict Generation Y consumers’ purchase decisions. Waste Management, 139, 172–183. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2021.12.026
Matthews, L., Hair, J. O. E., & Matthews, R. (2018). PLS-SEM: The holy grail for advanced analysis. Marketing Management Journal, 28(1), 1–13.
Nguyễn Việt Cường. (2018). Bài học về phân loại và tái chế rác của người Đức. Tạp chí Môi trường, số 6/2018. Truy cập từ https://tapchimoitruong.vn/nhin-ra-the-gioi-65/B%C3%A0i-h%E1%BB%8Dc-v%E1%BB%81-ph%C3%A2n-lo%E1%BA%A1i-v%C3%A0-t%C3%A1i-ch%E1%BA%BF-r%C3%A1c-c%E1%BB%A7a-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-%C4%90%E1%BB%A9c-13028
Phương Linh. (2021). Bốn quốc gia phân loại rác thải hiệu quả nhất ở châu Âu. Tạp chí Môi trường. Truy cập từ https://tapchimoitruong.vn/chuyen-muc-3/bon-quoc-gia-phan-loai-rac-thai-hieu-qua-nhat-o-chau-au-26204
Qiu, H., Wang, X., Morrison, A. M., Kelly, C., & Wei, W. (2022). From ownership to responsibility: Extending the theory of planned behavior to predict tourist environmentally responsible behavioral intentions. Journal of Sustainable Tourism, 30(5), 1046–1065. https://doi.org/10.1080/09669582.2021.1875477
Saari, U. A., Damberg, S., Frömbling, L., & Ringle, C. M. (2021). Sustainable consumption behavior of Europeans: The influence of environmental knowledge and risk perception on environmental concern and behavioral intention. Ecological Economics, 189, 107155. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2021.107155
Sibian, A. R., & Ispas, A. (2021). An approach to applying the ability-motivation-opportunity theory to identify the driving factors of green employee behavior in the hotel industry. Sustainability, 13(9), 4659. https://doi.org/10.3390/su13094659
Sultana, N., Amin, S., & Islam, A. (2022). Influence of perceived environmental knowledge and environmental concern on customers' green hotel visit intention: Mediating role of green trust. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 14(1), 39–55. https://doi.org/10.1108/APJBA-10-2020-0363
Tang, H., Ma, Y., & Ren, J. (2022). Influencing factors and mechanism of tourists’ pro-environmental behavior: Empirical analysis of the CAC-MOA integration model. Frontiers in Psychology, 13, 866351. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.866351
Teng, Y., Li, N., Yang, J., Liu, Y., & Liu, C. (2024). Study on the impact of social capital on the rural residents’ conscious interpersonal waste separation behavior: Evidence from Jiangxi Province, China. Frontiers in Environmental Science, 12, 1363240. https://doi.org/10.3389/fenvs.2024.1363240
Trương Đình Thái, & Nguyễn Văn Thích. (2022). Những nhân tố ảnh hưởng đến ý định phân loại rác thải nhựa của sinh viên trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Đại học Huế: Kinh tế và Phát triển, 131(5C) 197-216.
Tuệ Minh. (2023). Thúc đẩy thói quen phân loại rác tại nhà. Truy cập từ https://vnexpress.net/thuc-day-thoi-quen-phan-loai-rac-tai-nha-4620114.html
Vũ Hữu Thành, & Nguyễn Minh Hà. (2023). Giáo trình Phân tích dữ liệu áp dụng mô hình PLS-SEM nâng cao. NXB Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh.
Wang, L., Wong, P. P. W., & Narayanan Alagas, E. (2020). Antecedents of green purchase behaviour: an examination of altruism and environmental knowledge. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 14(1), 63-82.
Wang, X., Qin, X., & Zhou, Y. (2020). A comparative study of relative roles and sequences of cognitive and affective attitudes on tourists’ pro-environmental behavioral intention. Journal of Sustainable Tourism, 28(5), 727-746.
Wang, S., Ji, C., He, H., Zhang, Z., & Zhang, L. (2021). Tourists’ waste reduction behavioral intentions at tourist destinations: An integrative research framework. Sustainable Production and Consumption, 25, 540-550.
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại 4.0 Quốc tế.
