Thanh toán không dùng tiền mặt: Tiếp cận dưới góc độ tiểu thương chợ truyền thống và các hộ kinh doanh phi chính thức trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.6.07Từ khóa:
Thanh toán không dùng tiền mặt, Tiểu thương chợ truyền thống, Hộ kinh doanh phi chínhTóm tắt
Nghiên cứu này nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong các doanh nghiệp nhỏ tại các chợ truyền thống và hộ kinh doanh phi chính thức ở Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu được thu thập từ 969 chủ doanh nghiệp, sử dụng mô hình phương trình cấu trúc (Structural Equation Modeling – SEM) để kiểm tra các mối quan hệ trong mô hình. Kết quả cho thấy mức độ sẵn sàng áp dụng công nghệ có ảnh hưởng tích cực đến ý định chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt, trong khi trì trệ tổ chức, thói quen sử dụng tiền mặt và thiếu niềm tin vào công nghệ là rào cản đáng kể. Doanh nghiệp có cơ sở hạ tầng công nghệ tốt dễ dàng vượt qua trì trệ và chuyển sang thanh toán điện tử. Các chính sách cần tập trung vào nâng cao mức độ sẵn sàng công nghệ thông qua đào tạo, hỗ trợ cơ sở hạ tầng và khuyến khích sử dụng thanh toán điện tử. Đồng thời, cần giảm thiểu trì trệ tổ chức bằng cách xây dựng lòng tin và chứng minh lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn quan trọng về các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong các doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển.
Tài liệu tham khảo
Agarwal, S., & Zhang, J. (2020). FinTech, lending, and payment innovation: A review. Asia‐Pacific Journal of Financial Studies, 49(3), 353-367.
Barkhordari, M., Nourollah, Z., Mashayekhi, H., Mashayekhi, Y., & Ahangar, M. S. (2017). Factors influencing adoption of e-payment systems: An empirical study on Iranian customers. Information Systems and E-business Management, 15, 89-116.
Davis, F. D. (1989). Technology Acceptance Model: TAM. In M. N. Al-Suqri, & A. S. Al-Aufi (Eds.), Information Seeking Behavior and Technology Adoption (pp. 205-219). IGI Global.
dos Santos, P.L., & Kvangraven, I. H. (2017). Better than cash, but beware the costs: Alectronic payments systems and financial inclusion in developing economies. Development and Change, 48(2), 205-227.
Duhamel, F. B., Gutiérrez-Martínez, I., Cordova-Díaz, H., & Cue-Funes, S. (2023). Determinants of adoption of IS-based service innovations in government to create public value. Transforming Government: People, Process and Policy, 17(2), 204-217.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
Gupta, S., Dhingra, S., Tanwar, S., & Aggarwal, R. (2023). What explains the adoption of mobile wallets? A study from merchants’ perspectives. International Journal of Human-Computer Interaction, 39(19), 3745-3757.
Gupta, S., & Prusty, S. (2024). Does consumer empowerment influence e-payment systems adoption? A digital consumer-centric perspective. Journal of Financial Services Marketing, 29(3), 1-15.
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24.
Hair, J., & Alamer, A. (2022). Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) in second language and education research: Guidelines using an applied example. Research Methods in Applied Linguistics, 1(3), 100027.
Haritha, P. H. (2022). Mobile payment service adoption: Understanding customers for an application of emerging financial technology. Information & Computer Security, 31(2), 145-171.
Hu, B., Liu, Y. L., & Yan, W. (2023). Should I scan my face? The influence of perceived value and trust on Chinese users’ intention to use facial recognition payment. Telematics and Informatics, 78, 101951.
Irimia-Diéguez, A., Velicia-Martín, F., & Aguayo-Camacho, M. (2023). Predicting FinTech innovation adoption: The mediator role of social norms and attitudes. Financial Innovation, 9(1), 36.
Liébana-Cabanillas, F., Kalinic, Z., Muñoz-Leiva, F., & Higueras-Castillo, E. (2024). Biometric m-payment systems: A multi-analytical approach to determining use intention. Information & Management, 61(2), 103907.
Loh, X. M., Lee, V. H., Tan, G. W. H., Ooi, K. B., & Dwivedi, Y. K. (2020). Switching from cash to mobile payment: What's the hold-up?. Internet Research, 31(1), 376-399.
Mikalef, P., van de Wetering, R., & Krogstie, J. (2018). Big Data enabled organizational transformation: The effect of inertia in adoption and diffusion. In Business Information Systems: 21st International Conference, BIS 2018, Berlin, Germany, July 18-20, 2018, Proceedings 21 (pp. 135-147). Springer International Publishing.
Mu, H. L., & Lee, Y. C. (2022). Will proximity mobile payments substitute traditional payments? Examining factors influencing customers' switching intention during the COVID-19 pandemic. International Journal of Bank Marketing, 40(5), 1051-1070.
Namahoot, K. S., & Jantasri, V. (2023). Integration of UTAUT model in Thailand cashless payment system adoption: The mediating role of perceived risk and trust. Journal of Science and Technology Policy Management, 14(4), 634-658.
Negm, E. M. (2024). Consumers’ acceptance intentions regarding e-payments: A focus on the extended unified theory of acceptance and use of technology (UTAUT2). Management & Sustainability: An Arab Review, 3(3), 340-360.
Nel, J., & Boshoff, C. (2021). Traditional-bank customers' digital-only bank resistance: Evidence from South Africa. International Journal of Bank Marketing, 39(3), 429-454.
Nguyen, T. D., & Huynh, P. A. (2018). The roles of perceived risk and trust on e–payment adoption. In Econometrics for Financial Applications (pp. 926-940). Springer International Publishing.
Nguyen-Viet, B., Nguyen-Duy, C., & Nguyen-Viet, B. (2025). How does gamification affect learning effectiveness? The mediating roles of engagement, satisfaction, and intrinsic motivation. Interactive Learning Environments, 33(3), 2635-2653.
Polites, G. L., & Karahanna, E. (2012). Shackled to the status quo: The inhibiting effects of incumbent system habit, switching costs, and inertia on new system acceptance. MIS Quarterly, 36(1), 21-42.
Samuelson, W., & Zeckhauser, R. (1988). Status quo bias in decision making. Journal of Risk and Uncertainty, 1, 7-59.
Santoso, W., Sitorus, P.M., Batunanggar, S., Krisanti, F. T., Anggadwita, G., & Alamsyah, A. (2021). Talent mapping: A strategic approach toward digitalization initiatives in the banking and financial technology (FinTech) industry in Indonesia. Journal of Science and Technology Policy Management, 12(3), 399-420.
Shiu, J. Y. (2021). Risk-reduction strategies in competitive convenience retail: How brand confusion can impact choice among existing similar alternatives. Journal of Retailing and Consumer Services, 61, 102547.
Sillic, M. (2019). Critical impact of organizational and individual inertia in explaining non-compliant security behavior in the Shadow IT context. Computers & Security, 80, 108-119.
Statista. (2024). E-wallet usage in the past three months Vietnam 2021, by city. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1270361/vietnam-e-wallet-usage-by-city/. Accessed on Jan 30, 2025.
Statista. (2025a). Value of domestic cashless transactions in Vietnam in 3rd quarter 2024. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1325353/vietnam-domestic-cashless-transactions-by-payment-type/
Statista. (2025b). Digital Payments – Vietnam. Retrieved from https://www.statista.com/outlook/fmo/digital-payments/vietnam. Accessed on Jan 30, 2025.
Statista. (2025c). Value of bank card transactions Vietnam Q1 2019-Q3 2024, by quarter. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/1325402/vietnam-bank-card-transaction-value-by-quarter/. Accessed on Jan 30, 2025.
Tavera-Mesías, J. F., van Klyton, A., & Collazos, A. Z. (2023). Technology readiness, mobile payments and gender-a reflective-formative second order approach. Behaviour & Information Technology, 42(7), 1005-1023.
Tomaschek, F., Hendrix, P., & Baayen, R. H. (2018). Strategies for addressing collinearity in multivariate linguistic data. Journal of Phonetics, 71, 249-267.
Thakur, R., & Srivastava, M. (2014). Adoption readiness, personal innovativeness, perceived risk and usage intention across customer groups for mobile payment services in India. Internet Research, 24(3), 369-392.
Tran, L., & Wang, W. (2023). Cashless payments impact to economic growth: Evidence in G20 countries and Vietnam—Vietnamese government with a policy to support cashless payments. American Journal of Industrial and Business Management, 13(4), 247-269.
Trianto, B., Nik Azman, N. H., & Masrizal, M. (2025). E-payment adoption and utilization among micro-entrepreneurs: A comparative analysis between Indonesia and Malaysia. Journal of Science and Technology Policy Management, 16(2), 314-343.
Venkatesh, V., Morris, M.G., Davis, G.B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 425-478.
Verhoef, P. C., Broekhuizen, T. L., Bart, Y., Bhattacharya, A., Qi Dong, J., Fabian, N. E., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889-901.
Xiong, Y., Cui, X., & Yu, L. (2024). Impact of COVID-19 pandemic on online consumption share: Evidence from China's mobile payment data. Journal of Retailing and Consumer Services, 81, 103976.
Yusfiarto, R., Sunarsih, S., & Darmawan, D. (2023). Understanding Muslim’s switching from cash to m-payments: Based on push-pull-mooring framework. Journal of Islamic Marketing, 14(2), 342-365.
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại 4.0 Quốc tế.
