Đa dạng hóa sinh kế du lịch và nghèo đa chiều của hộ ngư dân tỉnh Khánh Hòa
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2026.37.04.1Từ khóa:
Nghèo đa chiều, Đa dạng hóa sinh kế, Du lịch biển, Khánh Hòa, Hộ ngư dânTóm tắt
Nghiên cứu phân tích cấu trúc thiếu hụt đa chiều và mối liên hệ giữa tham gia du lịch với nghèo đa chiều của hộ ngư dân tỉnh Khánh Hòa, dựa trên khảo sát 143 hộ tại vùng giao thoa giữa sinh kế thủy sản và du lịch. Nghèo đa chiều được đo theo phương pháp Alkire-Foster với 7 chiều phúc lợi: việc làm, dinh dưỡng, y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh, và tiếp cận thông tin. Mô hình Fractional Logit và Firthlogit kết hợp Entropy Balancing được sử dụng để kiểm soát tự lựa chọn. Kết quả cho thấy thiếu hụt tập trung ở giáo dục, y tế, dinh dưỡng, và nhà ở, với xu hướng cao hơn ở nhóm hộ tham gia du lịch. Trong phạm vi dữ liệu hiện có, không tìm thấy bằng chứng thống kê cho thấy tham gia du lịch có liên hệ với sự cải thiện đồng bộ các thiếu hụt phi tiền tệ, gợi ý rằng du lịch trong mẫu có thể là chiến lược ứng phó của các hộ dễ tổn thương hơn là kênh thoát nghèo có hệ thống. Vốn con người và tự nhiên có mối liên hệ với mức thiếu hụt phúc lợi. Chính sách cần ưu tiên phục hồi nguồn lợi thủy sản, kết nối có chọn lọc ngư dân vào chuỗi giá trị du lịch, và can thiệp trực tiếp vào từng chiều thiếu hụt đặc thù.
Tài liệu tham khảo
Alkire, S., & Foster, J. (2011). Counting and multidimensional poverty measurement. Journal of Public Economics, 95(7-8), 476-487. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2010.11.006
Alkire, S., & Santos, M. E. (2014). Measuring acute poverty in the developing world: Robustness and scope of the multidimensional poverty index. World Development, 59, 251-274. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2014.01.026
Allison, E. H., & Ellis, F. (2001). The livelihoods approach and management of small-scale fisheries. Marine Policy, 25(5), 377-388. https://doi.org/10.1016/S0308-597X(01)00023-9
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII. (2018). Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ban hành ngày 22/10/2018. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Nghi-quyet-36-NQ-TW-2018-chien-luoc-phat-trien-ben-vung-kinh-te-bien-Viet-Nam-den-nam-2030-397978.aspx
Bennett, N. J., Govan, H., & Satterfield, T. (2015). Ocean grabbing. Marine Policy, 57, 61-68. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2015.03.026
Chính phủ. (2020). Quyết định số 147/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, ban hành ngày 22/01/2020. Truy cập từ https://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&docid=198927
Chính phủ. (2021). Nghị định số 07/2021/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021–2025, ban hành ngày 27/01/2021. Truy cập từ https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=202581
Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques (3rd ed.). New York, NY: John Wiley & Sons.
DFID. (1999). Sustainable Livelihoods Guidance Sheets. Department for International Development. Retrieved from https://www.livelihoodscentre.org/documents/114097690/114438878/Sustainable+livelihoods+guidance+sheets.pdf/594e5ea6-99a9-2a4e-f288-cbb4ae4bea8b?t=1569512091877
Dinh, T., Andriesse, E., & Gillen, J. (2024). Tourism, social networks, and community development: A case study of a coastal Vietnamese village. Community Development Journal, 59(3), 475-494. https://doi.org/10.1093/cdj/bsad011
Đỗ Xuân Luận. (2023). Đặc điểm kinh doanh homestays du lịch cộng đồng và hàm ý chính sách giảm nghèo: Bằng chứng từ mô hình Heckman, kỹ thuật Lasso, và thang đo Likert. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 34(1), 68-85. https://doi.org/10.24311/jabes/2023.34.1.7
Erapartiwi, K. O. (2019). Poverty reduction in coastal community area through marine tourism development: A case study of Pemuteran village. Journal of Business on Hospitality and Tourism, 5(1), 76-85. https://doi.org/10.22334/jbhost.v5i1.151
Fabinyi, M. (2010). The intensification of fishing and the rise of tourism: Competing pathways for livelihoods in a Philippine marine protected area. Human Ecology, 38(3), 415-427. https://doi.org/10.1007/s10745-010-9329-z
Feng, B., Xiaoyun, L., Yue, D., & Lixia, T. (2024). Livelihood transformation from fishing to tourism: An adaptive sustainable livelihood framework for understanding lakeside communities of China. Frontiers of Agricultural Science and Engineering, 11(4), 589-601. DOI: https://doi.org/10.15302/J-FASE-2024560
Firth, D. (1993). Bias reduction of maximum likelihood estimates. Biometrika, 80(1), 27-38. https://doi.org/10.2307/2336755
Folarin, O., & Adeniyi, O. (2020). Does tourism reduce poverty in Sub-Saharan African countries?. Journal of Travel Research, 59(1), 140-155. https://doi.org/10.1177/0047287518821736
Garidzirai, R., & Matiza, T. (2020). Exploring the tourism-poverty alleviation nexus in the BRICS group of nations. Ekonomika, 99(1), 93-109. https://hdl.handle.net/10419/323060
Lagos, K., & Wang, Y. (2023). International tourism and poverty alleviation: Cross-country evidence using panel quantile fixed effects approach. Journal of Travel Research, 62(6), 1347-1371. https://doi.org/10.1177/00472875221119978
Llorca-Rodríguez, C. M., Casas-Jurado, A. C., & García-Fernández, R. M. (2017). Tourism and poverty alleviation: An empirical analysis using panel data on Peru's departments. International Journal of Tourism Research, 19(6), 746-756. https://doi.org/10.1002/jtr.2147
Miller, K. M. (2022). Disentangling tourism impacts on small-scale fishing pressure. Marine Policy, 137, 104960. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2022.104960
Nguyen, V. H. (2019). Tourism and poverty: Perspectives and experiences of local residents in Cu Lao Cham MPA, Vietnam. Tourism in Marine Environments, 14(3), 179-197. https://doi.org/10.3727/154427319X15631036242632
Papke, L. E., & Wooldridge, J. M. (1996). Econometric methods for fractional response variables with an application to 401(k) plan participation rates. Journal of Applied Econometrics, 11(6), 619-632. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1255(199611)11:6<619::AID-JAE418>3.0.CO;2-1
Pike, F., Lindström, L., Ekstedt, J., Jiddawi, N. S., & de la Torre-Castro, M. (2024). Dynamic livelihoods, gender, and poverty in marine protected areas: Case study from Zanzibar, Tanzania. Ambio, 53(8), 1218-1233. https://doi.org/10.1007/s13280-024-02010-x
Quang, T. D., Nguyen, Q. X. T., Nguyen, H. V., Dang, V. Q., & Tang, N. T. (2023). Toward sustainable community-based tourism development: Perspectives from local people in Nhon Ly coastal community, Binh Dinh province, Vietnam. Plos One, 18(10), e0287522. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287522
Ravallion, M. (1996). Issues in measuring and modeling poverty. The Economic Journal, 106(438), 1328-1343. https://doi.org/10.2307/2235525
Scheyvens, R., & Hughes, E. (2019). Can tourism help to “end poverty in all its forms everywhere”? The challenge of tourism addressing SDG1. Journal of Sustainable Tourism, 27(7), 1061-1079. https://doi.org/10.1080/09669582.2018.1551404
Sen, A. (1993). Capability and Wellwell-being. In M. Nussbaum & A. Sen (Eds.), The Quality of Life (pp. 270-293). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/0198287976.003.0003
Truong, V. D., Hall, C. M., & Garry, T. (2014). Tourism and poverty alleviation: Perceptions and experiences of poor people in Sapa, Vietnam. Journal of Sustainable Tourism, 22(7), 1071-1089. https://doi.org/10.1080/09669582.2013.871019
Vũ Thành & Gia Hân. (2023). Phát triển du lịch biển ở Duyên Hải Nam Trung bộ: Tiềm năng và thế mạnh. Tạp chí điện tử Môi trường & Cuộc sống. Truy cập từ https://moitruong.net.vn/phat-trien-du-lich-bien-o-duyen-hai-nam-trung-bo-tiem-nang-va-the-manh-63899.html
Wang, K., Gan, C., Chen, L., & Voda, M. (2020). Poor residents’ perceptions of the impacts of tourism on poverty alleviation: From the perspective of multidimensional poverty. Sustainability, 12(18), 7515. https://doi.org/10.3390/su12187515
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại 4.0 Quốc tế.
