Đặc điểm của doanh nghiệp gian lận Báo cáo tài chính, phương thức gian lận và mục đích thực hiện gian lận - Nghiên cứu tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Bích Phạm Thị Ngọc; Nghĩa Mai Đức; Tú Đinh Ngọc; Thanh Lê Vũ Ngọc

doi:10.24311/jabes/2024.35.4.1

Các tác giả

Phạm Thị Ngọc Bích Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Mai Đức Nghĩa Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Đinh Ngọc Tú Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Lê Vũ Ngọc Thanh Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2024.35.4.1

Từ khóa:

Gian lận báo cáo tài chính, Quản trị lợi nhuận, Tam giác gian lận

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm nhận diện các khoản mục, tỷ số trên báo cáo tài chính (BCTC) có sự nhạy cảm với hành vi gian lận BCTC (GLBCTC) trên 3 khía cạnh là: đặc điểm doanh nghiệp gian lận, phương thức gian lận, và mục đích gian lận. Sử dụng phương pháp hồi quy với dữ liệu bao gồm 3.370 quan sát từ 350 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam từ năm 2013 đến năm 2022 cho thấy các doanh nghiệp có tỉ lệ nợ cao, hay có vốn chủ sở hữu lớn, đều gia tăng hành vi GLBCTC, với hình thức gian lận là khai khống doanh thu và khai thiếu chi phí, để làm đẹp các chỉ số về khả năng thanh toán (biểu hiện qua khả năng đảm bảo lãi vay), các chỉ số về khả năng sinh lời (biểu hiện qua EPS), và các chỉ số về hoạt động (biểu hiện qua số vòng quay hàng tồn kho). Ngoài ra, nghiên cứu cũng cung cấp bằng chứng về mối quan hệ hình chữ U giữa đặc điểm của doanh nghiệp có tỉ lệ nợ cao, hay vốn chủ sở hữu lớn, một cách riêng lẻ, với khả năng GLBCTC. Cụ thể khi tỉ lệ nợ, hoặc vốn chủ sở hữu còn ở mức thấp thì doanh nghiệp hạn chế thực hiện hành vi gian lận, nhưng khi quy mô này tăng lên thì doanh nghiệp gia tăng thực hiện GLBCTC.

Tài liệu tham khảo

ACFE. (2018). Fraud Examiners Manual. Association of Certified Fraud Examiners. https://www.acfe.com/training-events-and-products/cfe-exam-preparation/cfe-exam-prep---study-on-your-own-options/fraud-examiners-manual

ACFE. (2022). Occupational Fraud 2022: A Report To The Nations. Association of Certified Fraud Examiners. https://legacy.acfe.com/report-to-the-nations/2022/

Alves, S. M. G. (2011). The effect of the board structure on earnings management: Evidence from Portugal. Journal of Financial Reporting and Accounting, 9(2), 141-160.

Bajra, U., & Cadez, S. (2018). The impact of corporate governance quality on earnings management: Evidence from European companies cross‐listed in the US. Australian Accounting Review, 28(2), 152-166.

Beneish, M. D. (1999). The detection of earnings manipulation. Financial Analysts Journal, 55(5), 24-36.

Bùi Văn Dương, & Ngô Hoàng Điệp. (2017). Đặc điểm hội đồng quản trị và hành vi quản trị lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp Chí Khoa Học Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh - Kinh Tế Và Quản Trị Kinh Doanh, 12(2), 113-126.

Cohen, D. A., Dey, A., & Lys, T. Z. (2008). Real and accrual-based earnings management in the Pre- and Post-Sarbanes-Oxley periods. The Accounting Review, 83(3), 757-787. http://www.jstor.org/stable/30244500

Cressey, D. R. (1953). Other People's Money: A study of The Social Psychology of Embezzlement. Free Press.

DeAngelo, L. E. (1986). Accounting numbers as market valuation substitutes: A study of management buyouts of public stockholders. The Accounting Review, 61, 400-420.

Dechow, P. M., & Skinner, D. J. (2000). Earnings management: Reconciling the views of accounting academics, practitioners, and regulators. Accounting Horizons, 14(2), 235-250.

Dechow, P. M., Sloan, R. G., & Sweeney, A. P. (1995). Detecting earnings management. The Accounting Review, 70(2)193-225.

Feruleva, N. V., & Shtefan, M. A. (2017). Detecting financial statements fraud: The evidence from Russia. Journal of Corporate Finance Research, 11(2), 32-45.

Fraud-magazine. (2003). Fraudbasics, Financial Statement Fraud, Part One. https://www.fraud-magazine.com/article.aspx?id=4294967876

Ghosh, A., Marra, A., & Moon, D. (2010). Corporate boards, audit committees, and earnings management: Pre‐and post‐SOX evidence. Journal of Business Finance & Accounting, 37(9-10), 1145-1176.

Herawati, N. (2015). Application of Beneish M-Score models and data mining to detect financial fraud. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 211, 924-930.

Hoang, T. C., Abeysekera, I., & Ma, S. (2017). The effect of board diversity on earnings quality: An empirical study of listed firms in Vietnam. Australian Accounting Review, 27(2), 146-163.

Huguet, D., & Gandía, J. L. (2016). Audit and earnings management in Spanish SMEs. BRQ Business Research Quarterly, 19(3), 171-187.

Izzalqurny, T. R., Subroto, B., & Ghofar, A. (2019). Relationship between financial ratio and financial statement fraud risk moderated by auditor quality. International Journal of Research in Business and Social Science (2147-4478), 8(4), 34-43.

Jaggi, B., Leung, S., & Gul, F. (2009). Family control, board independence and earnings management: Evidence based on Hong Kong firms. Journal of Accounting and Public Policy, 28(4), 281-300.

Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.

Jiang, W., Lee, P., & Anandarajan, A. (2008). The association between corporate governance and earnings quality: Further evidence using the GOV-Score. Advances in Accounting, 24(2), 191-201.

Jones, J. J. (1991). Earnings management during import relief investigations. Journal of Accounting Research, 29(2), 193-228.

Kanapickienė, R., & Grundienė, Ž. (2015). The model of fraud detection in financial statements by means of financial ratios. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 213, 321-327.

Kang, S. A., & Kim, Y. S. (2011). Does earnings management amplify the association between corporate governance and firm performance?: Evidence from Korea. International Business & Economics Research Journal, 10(2).

Kang, S. H., & Sivaramakrishnan, K. (1995). Issues in testing earnings management and an instrumental variable approach. Journal of Accounting Research, 33(2), 353-367.

Kenton, W. (2021). Cookie Jar Reserves: Meaning, Overview, Examples. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/c/cookiejaraccounting.asp

Kim, J., Kim, Y., & Zhou, J. (2017). Languages and earnings management. Journal of Accounting and Economics, 63(2-3), 288-306.

Kothari, S. P., Leone, A. J., & Wasley, C. E. (2005). Performance matched discretionary accrual measures. Journal of Accounting and Economics, 39(1), 163-197.

Krishnan, G. V. (2003). Does Big 6 auditor industry expertise constrain earnings management?. Accounting Horizons, 17, 1-16.

Lau, D. (2020). The effect of audit quality on the quality of management earnings forecasts: Evidence from Japan. Academy of Accounting and Financial Studies Journal, 24(4), 1-17.

Manurung, D. T., & Hadian, N. (2013). Detection fraud of financial statement with fraud triangle. Proceedings of 23rd International Business Research Conference, 18 - 20.

Modigliani, F., & Miller, M. H. (1958). The cost of capital, corporation finance and the theory of investment. The American Economic Review, 48(3), 261-297.

Nguyen, H. A., & Pham, T. T. (2015). Testing and identifying model for earnings management behavior of the listed companies in Vietnam. Science and Technology Development Journal, 18(3), 7-17.

Nguyễn Thị Phương Hồng. (2016). Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán-Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam. [Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế TPHCM]. https://digital.lib.ueh.edu.vn/handle/UEH/42475

Nguyễn Trọng Nguyên. (2015). Tác động của QTCT đến chất lượng thông tin BCTC tại các công ty niêm yết ở Việt Nam. [Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế TPHCM]. http://digital.lib.ueh.edu.vn/handle/UEH/42576

Park, Y. W., & Shin, H. H. (2004). Board composition and earnings management in Canada. Journal of Corporate Finance, 10(3), 431-457.

Persons, O. S. (1995). Using financial statement data to identify factors associated with fraudulent financial reporting. Journal of Applied Business Research, 11(3), 38-46.

Piot, C., & Janin, R. (2007). External auditors, audit committees and earnings management in France. European Accounting Review, 16(2), 429-454.

Rodríguez-Pérez, G., & Van Hemmen, S. (2010). Debt, diversification and earnings management. Journal of Accounting and Public Policy, 29(2), 138-159.

Roxas, M. L. (2011). Financial statement fraud detection using ratio and digital analysis. Journal of Leadership, Accountability, and Ethics, 8(4), 56-66.

Roychowdhury, S. (2006). Earnings management through real activities manipulation. Journal of Accounting and Economics, 42(3), 335-370.

Spence, M. (1973). Job market signalling. The Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355-374.