Đo lường mức độ lan toả không gian trong doanh thu du lịch  giữa các tỉnh của Việt Nam

Thảo Hoàng Thị Phương

doi:10.24311/jabes/2025.36.8.07

Các tác giả

Hoàng Thị Phương Thảo Trường Đại Học Yersin Đà Lạt Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.8.07

Từ khóa:

Doanh thu du lịch, Lan toả không gian, Nhân lực có tay nghề, Hành chính công

Tóm tắt

Nghiên cứu này đo lường hiệu ứng lan tỏa không gian trong doanh thu du lịch ở 63 tỉnh của Việt Nam đồng thời phân tích tác động của các yếu tố liên quan đến thể chế bao gồm chất lượng hành chính công, nguồn nhân lực, vai trò lãnh đạo địa phương đến việc phát triển du lịch ở các tỉnh này. Dữ liệu thứ cấp năm 2024 được thu thập từ Cục Thống kê và báo cáo năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (Provincial Competitiveness Index – PCI), sau đó phân tích bằng mô hình hồi quy không gian. Kết quả cho thấy nguồn nhân lực có kỹ năng là yếu tố duy nhất có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê mạnh đến doanh thu du lịch, trong khi một số yếu tố thể chế như tính minh bạch trong hành chính công, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hay tính cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp chưa thể hiện tác động. Đặc biệt hệ số không gian lambda có ý nghĩa thống kê cao, xác nhận sự tồn tại của hiệu ứng lan tỏa về doanh thu du lịch của 63 tỉnh. Nghiên cứu góp phần mở rộng lý thuyết về kinh tế không gian và thể chế, đồng thời đưa ra hàm ý thực tiễn về việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường liên kết vùng trong quy hoạch phát triển du lịch bền vững

Tài liệu tham khảo

Abbasi, A., Khairuzzaman, W., Ismail, W., & International, A. H. (2023). Linking organizational citizenship behavior and organizational trust towards reducing workplace deviance behavior in higher education. Cogent Social Sciences, 9(1), 2157538. https://doi.org/10.1080/23311886.2022.2157538

Anselin, L. (1988). Spatial econometrics: methods and models. Springer Nature.

Bramwell (2011). Governance, the state and sustainable tourism: A political economy approach. Journal of Sustainable Tourism, 19(4-5), 459-477. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.576765

Bùi Thị Hương, & Võ Thị Thu Hồng, (2019). Đào tạo nguồn nhân lực ngành du lịch tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Bà Rịa Vũng Tàu. http://lib.bvu.edu.vn/handle/TVDHBRVT/19794

Carlisle, S., Kunc, M., Jones, E., Tiffin, S. (2013). Supporting innovation for tourism development through multi-stakeholder approaches: Experiences from Africa. Tourism Management, 35, 59-69. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.05.010

Dorta-González, P., & González-Betancor, S. M. (2021). Employment in Tourism Industries: Are There Subsectors with a Potentially Higher Level of Income?. Mathematics, 9(22), 2844. https://doi.org/10.3390/math9222844

Đặng Thị Thi Thanh. (2024). Nâng cao sự gắn kết nhân viên tại công ty cổ phần dịch vụ du lịch Bến Thành. Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. https://digital.lib.ueh.edu.vn/handle/UEH/74748

Đinh Thị Tuyết, Nguyễn Thị Thu Thuỷ, Đỗ Văn Phúc, Trần Việt Hoàng, & Nguyễn Thị Thanh Nhàn. (2021). Tiềm Năng Ngành Du Lịch Việt Nam Và Phương Hướng Phát Triển Du Lịch Sau Dịch Bệnh Covid-19. Trường đại học Quốc gia Hà Nội, 11, 1-6. https://doi.org/10.31219/OSF.IO/AGR8C

Fingleton, B. (2001). Equilibrium and economic growth: Spatial econometric models and simulations. Journal of Regional Science, 41(1), 117-147. https://doi.org/10.1111/0022-4146.00210

Gan, C., Voda, M., Wang, K., Chen, L., & Ye, J. (2021). Spatial network structure of the tourism economy in urban agglomeration: A social network analysis. Journal of Hospitality and Tourism Management, 47, 124-133. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2021.03.009

Glass, A. J., Kenjegalieva, K., & Sickles, R. (2012). The Economic Case for the Spatial Error Model with an Application to State Vehicle Usage in the U.S. Rice University. http://www.ruf.rice.edu/~rsickles/paper/the economic case for the spatial error model.pdf

Hồ Thị Thuý Nga, & Lê Ngọc Hậu, (2021). Ảnh hưởng của quản trị nguồn nhân lực xanh đến động lực và hành vi xanh của nhân viên: Nghiên cứu trường họp các khách sạn tại Đà Nẵng. Tạp chí Khoa học Đại học Huế: Kinh tế và Phát triển, 130(5C), 153-170. https://doi.org/10.26459/HUEUNIJED.V130I5C.6457

Ji, J., & Wang, D. (2022). Regional differences, dynamic evolution, and driving factors of tourism development in Chinese coastal cities. Ocean & Coastal Management, 226, 106262. https://doi.org/10.1016/J.OCECOAMAN.2022.106262

Jiao, S., Gong, W., Zheng, Y., Zhang, X., & Hu, S. (2019). Spatial spillover effects and tourism-led growth: an analysis of prefecture-level cities in China. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 24(7), 725-734. https://doi.org/10.1080/10941665.2019.1630454

Kocak, E., & Cobanoglu, C. (2024). World uncertainty and international tourist arrivals: Does good governance make a difference?. Current Issues in Tourism, 28(3), 341-345. https://doi.org/10.1080/13683500.2024.2309151

Krugman, P. (1998). What’s new about the new economic geography?. Oxford Review of Economic Policy, 14(2), 7-17. https://doi.org/10.1093/OXREP/14.2.7

Lecours, A. (2006). New institutionalism: Theory and analysis. Perspectives on Politics, 4(3), 615-616. https://doi.org/10.1017/S1537592706610360

Lê Quang Cảnh, & Đặng Trung Chính, (2020). Phụ thuộc không gian của tham nhũng ở Việt Nam. Tạp Chí Nghiên Cứu Kinh Tế và Kinh Doanh Châu Á, 31(3), 23-42. https://jabes.ueh.edu.vn/Home/SearchArticle?article_Id=0f164ac5-70c1-474a-9706-23e4d66bf7b7.

Liu, Z., Lan, J., Chien, F., Sadiq, M., & Nawaz, M. A. (2022). Role of tourism development in environmental degradation: A step towards emission reduction. Journal of Environmental Management, 303, 114078. https://doi.org/10.1016/J.JENVMAN.2021.114078

March, J. G., & Olsen, J. P. (1983). The new institutionalism: Organizational factors in political life. American Political Science Review, 78(3), 734-749. https://doi.org/10.2307/1961840

Madhumini, T. R. P. (2024). Impact of tourism employment on economic growth. International Journal of Research and Scientific Innovation (IJRSI), 11(3), 240-244. https://doi.org/10.51244/IJRSI.2024.1103018

Musavengane, R., Siakwah, P., & Leonard, L. (2020). The nexus between tourism and urban risk: Towards inclusive, safe, resilient and sustainable outdoor tourism in African cities. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 29, 100254. https://doi.org/10.1016/J.JORT.2019.100254

Nguyen, B. (2021). Does local environmental governance improve tourism companies’ performance? Evidence from Vietnam. Journal of Travel Research, 2022 61(4), 747-761. https://doi.org/10.1177/00472875211002653

Nguyen, M. T., & Petchsawang, P. (2024). Encouraging employees’ innovative behavior via the mediating effect of work engagement and the moderating effect of their proactive personality: The case of Generation Z in Vietnam. Cogent Business and Management, 11(1), 1-25. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2301162

Nguyen, X. N., Dang, N. T., Le, N. T., & Pham, Q. H. (2023). The importance of innovation leadership in cultivating firm innovation and enhancing firm performance in Vietnam tourism industry. Journal for Global Business Advancement, 16(4), 499-532. https://doi.org/10.1504/JGBA.2023.141423

North, D. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge University Press.

Nunkoo, R., & Gursoy, D. (2017). Political trust and residents’ support for alternative and mass tourism: an improved structural model. Tourism Geographies, 19(3), 318-339. https://doi.org/10.1080/14616688.2016.1196239

OECD. (2020). OECD Tourism Trends and Policies 2020. OECD, report, 1-378. https://doi.org/10.1787/6B47B985-EN

Peng, W., Yin, Y., Kuang, C., Wen, Z., & Kuang, J. (2021). Spatial spillover effect of green innovation on economic development quality in China: Evidence from a panel data of 270 prefecture-level and above cities. Sustainable Cities and Society, 69, 102863. https://doi.org/10.1016/j.scs.2021.102863

Respatiningsih, H., Arini, A., Tinggi, S., Ekonomi, I., & Purworejo, R. (2024). Upskilling and reskilling in improving competence of competitive human resources in the era of digital economy. Brilliant International Journal Of Management And Tourism, 4(1), 1-20. https://doi.org/10.55606/bijmt.v4i1.2738

Rodríguez-Pose, A. (2013). Do institutions matter for regional development?. Regional Studies, 47(7), 1034-1047. https://doi.org/10.1080/00343404.2012.748978

Rodríguez-Pose, A., & Wilkie, C. (2017). Innovation and competitiveness in the periphery of Europe. In Handbook of Regions and Competitiveness (pp. 351-380). https://doi.org/10.4337/9781783475018.00024

Rodríguez, I., Williams, A. M., & Hall, C. M. (2014). Tourism innovation policy: Implementation and outcomes. Annals of Tourism Research, 49, 76-93. https://doi.org/10.1016/j.annals.2014.08.004

Romão, J., Domènech, A., & Nijkamp, P. (2021). Tourism in common: Policy flows and participatory management in the Tourism Council of Barcelona. Urban Research & Practice, 16(2), 222-245. https://doi.org/10.1080/17535069.2021.2001039

Scott, W. R. (2005). Institutional Theory : Contributing to a Theoretical Research Program. Great Minds in Management: The Process of Theory Development, Oxford University Press.

Scott, D. (2014). Climate-change implications for tourism. In The Wiley Blackwell Companion to Tourism, 1-20. https://doi.org/10.1002/9781118474648.ch37

Solís, A. T. & Gil, L.G. (2024). The impact of tourism on the labor market of local service industries in Barcelona. Law and Economy, 3(7), 21-29. https://doi.org/10.56397/LE.2024.07.02

Taher, M. (2012). Resource-Based View Theory. In: Dwivedi, Y., Wade, M., Schneberger, S. (eds) Information Systems Theory. Integrated Series in Information Systems, Springer, New York, vol 28, (pp. 151-163). https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6108-2_8

Thao, H. T. P. (2023). Tourism policy in Vietnam: an evaluation using the difference-in-differences model. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 17(3), 656-679. https://doi.org/10.1080/19407963.2023.2273558

Thao, H. T. P., & Bakucz, M. (2024). Good governance and tourism development in Vietnam: looking back at the past three decades (1990–2023). Cogent Business & Management, 11(1), 2407048. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2407048

Thao, T. P. H. (2025). The determinants of tourism revenue in Vietnam: A study with the spatial panel regression. Ho Chi Minh City Open University Journal of Science, 15(1), 130-151. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.en.15.1.3175.2025

Trần Thị Tuấn Anh (2017). Kiểm định sự hội tụ beta tuyệt đối giữa các tỉnh thành ở Việt Nam bằng phương pháp hồi quy không gian. Tạp chí khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh, 12(1), 70-79. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.ECON.VI.12.1.703.575

Tian, F., Yang, Y., & Jiang, L. (2022). Spatial spillover of transport improvement on tourism growth. Tourism Economics, 28(5), 1416-1432. https://doi.org/10.1177/1354816620982787

UNWTO (2019). International Tourism continues to outpace the global economy. UNWTO World Tourism Organisation, 1-24. https://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284421152

Walker, W. E. (2000). Policy analysis: A systematic approach to supporting policymaking in the public sector. Journal of Multi-Criteria Decision Analysis, 9(1-3), 11-27. https://doi.org/10.1002/1099-1360

Wati, A. D. A., & Khikmah, L. (2020). Modeling Spatial Error Model (SEM) On Human Development Index (IPM) In Central Java 2018. Journal of Intelligent Computing and Health Informatics, 1(2), 48. https://doi.org/10.26714/jichi.v1i2.6341

Yang, Y., & Fik, T. (2014). Spatial effects in regional tourism growth. Annals of Tourism Research, 46, 144-162. https://doi.org/10.1016/J.ANNALS.2014.03.007

Yang, Y., & Wong, K. K. F. (2012). A spatial econometric approach to model spillover effects in tourism flows. Journal of Travel Research, 51(6), 768-778. https://doi.org/10.1177/0047287512437855

Yue, G., Zubair, A., Usman, M., & Abro, M. A. (2024). Institutional environment and tourism: moderating role of host countries’ health system. Journal of the Knowledge Economy, 15(2), 7358-7374. https://doi.org/10.1007/S13132-023-01163-6

Zhou, L., Chan, E., Song, H. (2017). Social capital and entrepreneurial mobility in early-stage tourism development: A case from rural China. Tourism Management, 63, 338-350. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.06.027