Vai trò của giá trị cá nhân về sự hòa hợp trong việc giảm thiểu mức độ tác động tiêu cực của căng thẳng lên công việc và cuộc sống của nhân viên y tế

Quyên Mai Thị Mỹ; Anh Phạm Ngọc Trâm

doi:10.24311/jabes/2025.36.4.07

Các tác giả

Mai Thị Mỹ Quyên Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Phạm Ngọc Trâm Anh Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.4.07

Từ khóa:

Giá trị cá nhân, Giá trị về sự hòa hợp, Căng thẳng trong công việc, Sự gắn kết với công việc, Chất lượng cuộc sống, Bác sĩ

Tóm tắt

Trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là các y bác sĩ, nhân viên thường đối mặt với mức độ căng thẳng trong công việc cao; không chỉ cản trở các bác sĩ gắn kết với công việc mà còn có những tác động tiêu cực lên cuộc sống của họ. Nắm rõ được các yếu tố căng thẳng từ đặc thù công việc của các y bác sĩ, nghiên cứu này tìm hiểu vai trò của giá trị về sự hòa hợp đối với sự gắn kết với công việc và chất lượng cuộc sống của các bác sĩ. Từ dữ liệu khảo sát 352 bác sĩ, kết quả phân tích mô hình cấu trúc cho thấy căng thẳng trong công việc cản trở sự gắn kết và chất lượng cuộc sống của các bác sĩ, trong khi giá trị về sự hòa hợp giúp thúc đẩy hai yếu tố này. Thêm vào đó, giá trị về sự hòa hợp còn điều tiết mức độ tác động của căng thẳng lên sự gắn kết với công việc cũng như từ sự gắn kết lên chất lượng cuộc sống. Từ đây, những đóng góp lý thuyết của nghiên cứu cùng hàm ý quản trị đã được trình bày.

Tài liệu tham khảo

Alagarsamy, S., Mehrolia, S., & Aranha, R. H. (2023). The mediating effect of employee engagement: How employee psychological empowerment impacts the employee satisfaction? A study of Maldivian tourism sector. Global Business Review, 24(4), 768-786.

Anitha, J. (2014). Determinants of employee engagement and their impact on employee performance. International Journal of Productivity and Performance Management, 63(3),

308-323.

Arieli, S., Sagiv, L., & Roccas, S. (2020). Values at work: The impact of personal values in organisations. Applied Psychology, 69(2), 230-275.

Babapour, A. R., Gahassab-Mozaffari, N., & Fathnezhad-Kazemi, A. (2022). Nurses’ job stress and its impact on quality of life and caring behaviors: A cross-sectional study. BMC Nursing, 21(1), 75.

Bailey, C., Madden, A., Alfes, K., & Fletcher, L. (2017). The meaning, antecedents and outcomes of employee engagement: A narrative synthesis. International Journal of Management Reviews, 19(1), 31-53.

Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands-resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273-285.

Dương Liễu. (2024). Áp lực, căng thẳng, nhân viên y tế cần được chăm sóc sức khỏe tinh thần. Truy cập từ https://tuoitre.vn/ap-luc-cang-thang-nhan-vien-y-te-can-duoc-cham-soc-suc-khoe-tinh-than-20241027084811756.htm.

Đỗ Phú Thọ. (2019). Nghề đặc biệt và cao quý. Truy cập từ https://www.qdnd.vn/cung-ban-luan/nghe-dac-biet-va-cao-quy-567430.

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.

Granek, L., Kulkarni, A. V., Barron, D. J., & Wong, A. M. (2025). “We are very family like”: How do relationships with colleagues affect career satisfaction for surgeons?. The Surgeon, 23(2),

67-72.

Hair, J. F., Anderson, R. E., Babin, B. J., & Black, W. C. (2010). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective (7th ed.). Pearson Prentice Hall.

Hair, J. F., Hult, G. T., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2017). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Thousand Oaks: Sage.

Hau, L. N., & Thuy, P. N. (2012). Impact of service personal values on service value and customer loyalty: A cross-service industry study. Service Business, 6(2), 137-155.

Hermann, H., Trachsel, M., & Biller-Andorno, N. (2015). Physicians’ personal values in determining medical decision-making capacity: A survey study. Journal of Medical Ethics, 41(9), 739-744.

Hoàng Lê. (2024). Hàng loạt bác sĩ ở TPHCM "kiệt sức đỏ": Chuyên gia chỉ ra giải pháp xử lý. Truy cập từ https://dantri.com.vn/suc-khoe/hang-loat-bac-si-o-tphcm-kiet-suc-do-chuyen-gia-chi-ra-giai-phap-xu-ly-20231227115118185.htm.

Jaradat, R. A., Lahlouh, A., & Mustafa, M. (2020). Sleep quality and health related problems of shift work among resident physicians: A cross-sectional study. Sleep Medicine, 66, 201-206.

Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, 33(4), 692-724.

Kim Dung. (2023). Nhiều bác sĩ bị “kiệt sức” ở mức cao. Truy cập từ https://vov.vn/xa-hoi/nhieu-bac-si-bi-kiet-suc-o-muc-cao-post1055105.vov.

Lages, L. F., & Fernandes, J. C. (2005). The SERPVAL scale: A multi-item instrument for measuring service personal values. Journal of Business Research, 58(11), 1562-1572.

Lambert, E. G., & Paoline III, E. A. (2005). The impact of medical issues on the job stress and job satisfaction of jail staff. Punishment & Society, 7(3), 259-275.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer Publishing Company.

Little, T. D., Card, N. A., Bovaird, J. A., Preacher, K. J., & Crandall, C. S. (2007). Structural equation modeling of mediation and moderation with contextual factors. Modeling Contextual Effects in Longitudinal Studies, 1(1), 207-230.

Lockwood, N. R. (2007). Leveraging employee engagement for competitive advantage. Society for Human Resource Management Research Quarterly, 1, 1-12.

Mache, S., Vitzthum, K., Klapp, B. F., & Danzer, G. (2014). Surgeons' work engagement: Influencing factors and relations to job and life satisfaction. The Surgeon, 12(4), 181-190.

Mai Thị Mỹ Quyên, & Lê Nguyễn Hậu. (2023). Xung đột giữa công việc và cuộc sống riêng: Một nghiên cứu trong ngành y tế. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 34(11), 38-53.

May, D. R., Gilson, R. L., & Harter, L. M. (2004). The psychological conditions of meaningfulness, safety and availability and the engagement of the human spirit at work. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 77(1), 11-37.

Mosadeghrad, A. M., Ferlie, E., & Rosenberg, D. (2011). A study of relationship between job stress, quality of working life and turnover intention among hospital employees. Health Services Management Research, 24(4), 170-181.

National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). (1999). Stress at Work. Retrieved from http://www.cdc.gov/niosh/docs/99-101.

Neittaanmäki, L., Gross, E. B., Virjo, I., Hyppölä, H., & Kumpusalo, E. (1999). Personal values of male and female doctors: Gender aspects. Social Science & Medicine, 48(4), 559-568.

O’Dowd, E., O’Connor, P., Lydon, S., Mongan, O., Connolly, F., Diskin, C., McLoughlin, A., Rabbitt, L., McVicker, L., Reid-McDermott, B. & Byrne, D. (2018). Stress, coping, and psychological resilience among physicians. BMC Health Services Research, 18, 1-11.

Parks, C. D., & Vu, A. D. (1994). Social dilemma behavior of individuals from highly individualist and collectivist cultures. Journal of Conflict Resolution, 38(4), 708-718.

Peters, M., Klein, T., Stuber, F., Kösters, M., Mulfinger, N., Stiawa, M., & Puschner, B. (2024). Moderators and mediators of effects of interventions to reduce stress in hospital employees: A systematic review. Stress and Health, 40(2), e3314.

Pham-Thai, N. T., McMurray, A. J., Muenjohn, N., & Muchiri, M. (2018). Job engagement in higher education. Personnel Review, 47(4), 951-967.

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903.

Rokeach, M. (1973). The Nature of Human Values. New York, Free Press.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review of Psychology, 52(1), 141-166.

Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2010). Defining and measuring work engagement: Bringing clarity to the concept. Work Engagement: A Handbook of Essential Theory and Research, 12, 10-24.

Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1-65.

Shimazu, A., Schaufeli, W. B., Kamiyama, K., & Kawakami, N. (2015). Workaholism vs. work engagement: The two different predictors of future well-being and performance. InternationalJ of Behavioral Medicine, 22, 18-23.

Sirgy, M. J. (2012). The Psychology of Quality of Life: Hedonic Well-being, Life Satisfaction, and Eudaimonia. Springer.

Thanh Thanh. (2025). Chủ tịch Quốc hội: Chăm lo thật tốt đời sống vật chất, tinh thần cho nhân viên y tế. Truy cập từ https://plo.vn/chu-tich-quoc-hoi-cham-lo-that-tot-doi-song-vat-chat-tinh-than-cho-nhan-vien-y-te-post836378.html.

Thu Hiền, & Bùi Nhi. (2025). TP.HCM có hơn 600 nhân viên y tế nghỉ việc trong năm 2024. Truy cập từ https://tuoitre.vn/tp-hcm-co-hon-600-nhan-vien-y-te-nghi-viec-trong-nam-2024-20250415112900473.htm.

van den Hombergh, P., Künzi, B., Elwyn, G., van Doremalen, J., Akkermans, R., Grol, R., & Wensing, M. (2009). High workload and job stress are associated with lower practice performance in general practice: An observational study in 239 general practices in the Netherlands. BMC Health Services Research, 9, 1-8.

WHOQOL Group. (1995). The World Health Organization quality of life assessment (WHOQOL): position paper from the World Health Organization. Social Science & Medicine, 41(10),

1403-1409.

Wu, S. Y., Li, H. Y., Wang, X. R., Yang, S. J., & Qiu, H. (2011). A comparison of the effect of work stress on burnout and quality of life between female nurses and female doctors. Archives of Environmental & Occupational Health, 66(4), 193-200.

Zeithaml, V. A. (1988). Consumer perceptions of price, quality, and value: A means-end model and synthesis of evidence. Journal of Marketing, 52(3), 2-22.

Zhang, H., Zhu, X., & Yu, X. (2022). Impact of stress on job engagement among social workers in Beijing: The roles of positive emotion and career resilience. The British Journal of Social Work, 52(2), 1149-1167.

Zhao, X., Lynch Jr, J. G., & Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research, 37(2), 197-206.