Dịch chuyển hướng lên và sự khác biệt giữa các nhóm dân cư ở Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.9.08Từ khóa:
Lưu động hướng lên, Dân tộc, Địa bàn lưu trú, Phát triển bao trùmTóm tắt
Trong hơn hai thập kỷ qua, Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, song liệu thành quả ấy có thực sự mở rộng cơ hội cho mọi nhóm dân cư vẫn còn bỏ ngỏ. Nghiên cứu này trả lời cho câu hỏi đó bằng cách đo lường chỉ số lưu động hướng lên của các nhóm dân cư giai đoạn 2002–2020, dựa trên dữ liệu VHLSS và phương pháp của Ray và Genicot (2023). Kết quả cho thấy nhóm hộ người Kinh có chỉ số lưu động hướng lên cao hơn, trong khi nhóm dân tộc thiểu số lại đóng góp tỷ trọng lớn hơn vào chỉ số lưu động hướng lên toàn quốc. Khu vực nông thôn có chỉ số lưu động cao hơn khu vực thành thị, cho thấy hiệu quả của chính sách phát triển nông thôn. Bên cạnh đó, bất bình đẳng giữa các nhóm giảm dần, phản ánh khoảng cách cơ hội đang thu hẹp – tín hiệu tích cực về tính bao trùm của tăng trưởng. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của các chính sách tăng cường tiếp cận giáo dục, hạ tầng và việc làm, đặc biệt cho nhóm dân tộc thiểu số và khu vực nông thôn, nhằm duy trì lưu động hướng lên và củng cố phát triển bao trùm bền vững.
Tài liệu tham khảo
Asia Development Bank. (2025). Pursuing Inclusive Economic Development in Asia: A Celebration of Peter McCawley. https://www.adb.org/publications/pursuing-inclusive-economic-development-in-asia
Benjamin, D., Brandt, L., & McCaig, B. (2017). Growth with equity: Income inequality in Vietnam, 2002–2014. The Journal of Economic Inequality, 15(1), 25-46. https://doi.org/10.1007/s10888-016-9341-7
Bùi Thế Cường. (2010). Góp Phần Tìm Hiểu Biến Đổi Xã Hội ở Việt Nam Hiện Nay. Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội.
Chetty, R., Friedman, J. N., Hendren, N., Jones, M. R., & Porter, S. R. (2018). The opportunity Atlas: Mapping the childhood roots of social mobility (Working Paper 25147). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w25147
Chetty, R., Hendren, N., Jones, M. R., & Porter, S. R. (2020). Race and economic opportunity in the United States: An intergenerational perspective. The Quarterly Journal of Economics, 135(2), 711-783. https://doi.org/10.1093/qje/qjz042
Chetty, R., Hendren, N., Kline, P., Saez, E., & Turner, N. (2014). Is the United States Still a land of opportunity? Recent trends in intergenerational mobility (Working Paper No. 19844). Retrieved from National Bureau of Economic Research: https://doi.org/10.3386/w19844
Corak, M. (2013). Income inequality, equality of opportunity, and intergenerational mobility. Journal of Economic Perspectives, 27(3), 79-102. https://doi.org/10.1257/jep.27.3.79
Derenoncourt, E., Kim, C. H., Kuhn, M., & Schularick, M. (2024). Wealth of two nations: The U.S. racial wealth gap, 1860-2020. The Quarterly Journal of Economics, 139(2), 693-750. https://doi.org/10.1093/qje/qjad044
Đỗ Thiên Kính. (2003). Phân Hóa Giàu - Nghèo và Tác Động Của Yếu Tố Học Vấn Đến Nâng Cao Mức Sống Cho Người Dân Việt Nam. NXB Khoa học - Xã hội.
Doan, Q. H., & Nguyen, N. A. (2016). Intergenerational income mobility in Vietnam (MPRA Paper No. 70603). https://mpra.ub.uni-muenchen.de/id/eprint/70603
Manzoor, R., & Gray, W. B. (2025). Decomposition analysis of racial income inequality in the United States. The American Economist, 70(1), 3-26. https://doi.org/10.1177/05694345241256631
Oxfam. (2018). Dịch Chuyển Xã Hội và Bình Đẳng Cơ Hội tại Việt Nam: Xu Hướng và Các Yếu Tố Tác Động. Nhà xuất bản Hồng Đức.
Phạm Thị Bích Ngọc. (2025). Đo lường tăng trưởng kinh tế bao trùm ở Việt Nam: Cách tiếp cận mới với thước đo mới. Tạp Chí Nghiên Cứu Kinh Tế và Kinh Doanh Châu Á, 36(6), 37-50. https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.6.03
Ray, D., & Genicot, G. (2023). Measuring upward mobility. American Economic Review, 113(11), 3044-3089. https://doi.org/10.1257/aer.20220316
Sarma, V., Paul, S., & Wan, G. (2017). Structural transformation, growth, and inequality: Evidence from Viet Nam (ADBI Working Paper No. 681). https://www.econstor.eu/handle/10419/163188
Torche, F. (2013). How do we characteristically measure and analyze intergenerational mobility. New York University: https://inequality.stanford.edu/sites/default/files/media/_media/working_papers/torche_how-do-we-measure.pdf
Trịnh Duy Luân. (2004). Vấn đề phân tầng xã hội Việt Nam hiện nay: nhìn lại một số khía cạnh phương pháp luận từ cách tiếp cận xã hội học. Tạp chí Xã hội học, 3(87). https://www.thuvientailieu.vn/tai-lieu/van-de-phan-tang-xa-hoi-viet-nam-hien-nay-nhin-lai-mot-so-khia-canh-phuong-phap-luan-tu-cach-tiep-can-xa-hoi-hoc-43918/
Wu, X., & Treiman, D. J. (2007). Inequality and equality under Chinese socialism: The Hukou system and intergenerational occupational mobility. American Journal of Sociology, 113(2), 415-445. https://doi.org/10.1086/518905
Tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 .
Cách trích dẫn
