Các yếu tố xác định mức độ công bố thông tin công cụ tài chính  của ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Hiền Nguyễn Thị Thu; Tú Nguyễn Thị Ngọc; Tài Lê Hữu Thành; Hào Huỳnh Minh Gia; Trâm Nguyễn Bảo; Bình Lê Yến

doi:10.24311/jabes/2022.33.10.06

Các tác giả

Nguyễn Thị Thu Hiền Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh Tác giả
Nguyễn Thị Ngọc Tú Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam Tác giả
Lê Hữu Thành Tài Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam Tác giả
Huỳnh Minh Gia Hào Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam Tác giả
Nguyễn Bảo Trâm Công ty TNHH PwC Việt Nam Tác giả
Lê Yến Bình Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2022.33.10.06

Từ khóa:

Kế toán công cụ tài chính, Công bố, IFRS7, Ngân hàng thương mại

Tóm tắt

Nghiên cứu khám phá danh mục các công bố thông tin về công cụ tài chính (CCTC) (Financial Instruments Disclosures – FID) theo quy định và các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ FID của các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam. Dựa vào các quy định, bằng phương pháp phân tích nội dung, nghiên cứu đã xác định 107 khoản mục FID với 5 nhóm thông tin về: Chính sách kế toán, bảng cân đối kế toán, kết quả kinh doanh, công bố phòng ngừa rủi ro và công cụ phái sinh, và công bố đo lường. Mức độ FID trên báo cáo tài chính (BCTC) của 23 NHTM Việt Nam giai đoạn 2016–2020 theo quy định khá thấp (41%), khá khác biệt giữa các ngân hàng và một số quy định bị bỏ qua. Nghiên cứu chứng minh chất lượng kiểm toán và quy mô có ảnh hưởng cùng chiều, trong khi sở hữu nhà nước và quy mô hội đồng quản trị ảnh hưởng ngược chiều đến FID của NHTM Việt Nam. Kết quả gợi ý cần xem xét thêm về đo lường yếu tố quản trị công ty đối với các nghiên cứu tương lai.

Tài liệu tham khảo

Adznan, S., & Nelson, S. P. (2014). Financial instruments disclosure practices: Evidence from Malaysian listed firms. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 164, 62–67.

Ali, M. J., Ahmed, K., & Henry, D. (2004). Disclosure compliance with national accounting standards by listed companies in South Asia. Accounting and Business Research, 34(3), 183–199.

Beattie, V., McInnes, B., & Fearnley, S. (2004). A methodology for analysing and evaluating narratives in annual reports: A comprehensive descriptive profile and metrics for disclosure quality attributes. Accounting Forum, 28(3), 205–236.

Bae, S. M., Masud, A. K., & Kim, J. D. (2018). A cross-country investigation of corporate governance and corporate sustainability disclosure: A signaling theory perspective. Sustainability,

10(8), 2611.

Bhamornsiri, S., & Schroeder, G. R. (2004). The disclosure of information on derivatives under SFAS No. 133: Evidence from the Dow 30. Managerial Auditing Journal, 19(5), 669–680.

Birt, J., Rankin, M., & Song, C. L. (2013). Derivatives use and financial instrument disclosure in the extractives industry. Accounting & Finance, 53(1), 55–83.

Bischof, J. (2009). The effects of IFRS 7 adoption on bank disclosure in Europe. Accounting in Europe, 6(2), 167–194.

Bộ Tài Chính. (2009). Thông tư số 210/2009/TT-BTC Hướng dẫn áp dụng Chuẩn mực kế toán quốc tế về trình bày báo cáo tài chính và thuyết minh thông tin đối với công cụ tài chính, ban hành ngày 6/11/2009. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Ke-toan-Kiem-toan/Thong-tu-210-2009-TT-BTC-huong-dan-ap-dung-chuan-muc-ke-toan-quoc-te-trinh-bay-bao-cao-tai-chinh-thuyet-minh-thong-tin-cong-cu-tai-chinh-97366.aspx

Bueno, G., Marcon, R., Pruner-da-Silva, A. L., & Ribeirete, F. (2018). The role of the board in voluntary disclosure. Corporate Governance, 18(5), 809–838.

Chalmers, K., & Godfrey, J. M. (2004). Reputation costs: The impetus for voluntary derivative financial instrument reporting. Accounting, Organizations and Society, 29(2), 95–125.

Cormier, D., & Gordon, I. M. (2001). An examination of social and environmental reporting strategies. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 14(5), 587–617.

Donnelly, R., & Mulcahy, M. (2008). Board structure, ownership, and voluntary disclosure in Ireland. Corporate Governance: An International Review, 16(5), 416–429.

Dowling, J., & Pfeffer, J. (1975). Organizational legitimacy: Social values and organizational behavior. The Pacific Sociological Review, 18(1), 122–136.

Dumontier, P., & Raffournier, B. (1998). Why firms comply voluntarily with IAS: An empirical analysis with Swiss data. Journal of International Financial Management & Accounting, 9(3), 216–216.

Ebrahim, A. M., & Fattah, T. M. H. A. (2015). Corporate governance and initial compliance with IFRS in emerging markets: The case of income tax accounting in Egypt. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 24, 46–60.

Dye, R. A. (1985). Disclosure of nonproprietary information. Journal of Accounting Research, 23(1), 123–145.

Haniffa, R. M., & Cooke, T. E. (2002). Culture, corporate governance and disclosure in Malaysian corporations. A Journal of Accounting, Finance and Business Studies (ABACUS), 38(3), 317–349.

Hassan, M. S., & Saleh, N. M. (2010). The value relevance of financial instruments disclosure in Malaysian firms listed in the main board of Bursa Malaysia. International Journal of Economics and Management, 4(2), 243–270.

Hassan, M. S., Mohd-Saleh, N., Rahman, C. A., & Ridhuan, M. (2008). Determinant of

financial instruments disclosure quality among listed firms in Malaysia. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1157788 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1157788.

Hellman, N., Carenys, J., & Gutierrez, S. M. (2018). Introducing more IFRS principles of disclosure – Will the poor disclosers improve?. Accounting in Europe, 15(2), 242–321.

Huther, J. (1997). An empirical test of the effect of board size on firm efficiency. Economics Letters, 54(3), 259–264.

Kamolsakulchai, M. (2015). The impact of the audit committee effectiveness and audit quality on financial reporting quality of listed company in stocks exchange of Thailand. Review of Integrative Business and Economics Research, 4(2), 328–341.

Kunz, B. (2015). The scope of disclosures of fair value measurement methods of financial instruments in financial statements of banks listed on the Warsaw stock exchange. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 381, 158–176.

Malaquias, R. F., & Lemes, S. (2013). Disclosure of financial instruments according to International Accounting Standards: Empirical evidence from Brazilian companies. Brazilian Business Review, 10(3), 82–107.

Levine, R., Loayza, N., & Beck, T. (2000). Financial intermediation and growth: Causality and causes. Journal of Monetary Economics, 46(1), 31–77.

Lim, S., Matolcsy, Z., & Chow, D. (2007). The association between board composition and different types of voluntary disclosure. European Accounting Review, 16(3), 555–583.

Lopes, P. T., & Rodrigues, L. L. (2007). Accounting for financial instruments: An analysis of the determinants of disclosure in the Portuguese stock exchange. The International Journal of Accounting, 42(1), 25–56.

Magness, V. (2006). Strategic posture, financial performance and environmental disclosure. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 19(4), 540–563.

Mohammadi, A., & Mardini, G. H. (2016). Financial instruments disclosure: The case of Qatari listed banks. Afro-Asian Journal of Finance and Accounting, 6(2), 160–182.

Morris, R. D. (1987). Signalling, agency theory and accounting policy choice. Accounting and Business Research, 18(69), 47–56.

Murcia, F. D. R., & Santos, A. (2010). Evidences of international financial reporting standards (IFRS) implementation in Brazil: The case of derivatives. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1536608

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2007). Quyết định số 16/2007/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về việc Ban hành chế độ báo cáo tài chính đối với các tổ chức tín dụng, ban hành ngày 18/4/2007. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tien-te-Ngan-hang/Quyet-dinh-16-2007-QD-NHNN-Che-do-bao-cao-tai-chinh-to-chuc-tin-dung-54839.aspx

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2016). Thông tư số 41/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về Quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ban hành ngày 30/12/2016. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tien-te-Ngan-hang/Thong-tu-41-2016-TT-NHNN-ty-le-an-toan-ngan-hang-chi-nhanh-ngan-hang-nuoc-ngoai-336513.aspx

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2021). Thông tư số 27/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về Sửa đổi, bổ sung một số điều của hệ thống tài khoản kế toán tổ chức tín dụng, ban hành ngày 31/12/2021. Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tien-te-Ngan-hang/Thong-tu-27-2021-TT-NHNN-sua-doi-He-thong-tai-khoan-ke-toan-cac-to-chuc-tin-dung-500119.aspx

Nguyễn Công Phương, & Nguyễn Thị Hà My. (2018). Cơ cấu hội đồng quản trị, kỷ luật thị trường có ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo thường niên? Bằng chứng từ các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 29(6), 27–44.

Nguyễn Ngọc Thủy. (2021). Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trên Báo cáo thường niên của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Khoa học Đại học Huế: Kinh tế và Phát triển, 130(5C), 107–122.

Nguyễn Thị Thu Hiền. (2010). Hoàn thiện kế toán công cụ tài chính trong các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM.

Nguyễn Thị Thu Hiền. (2015). Quá trình hài hòa các quy định về công bố thông tin trên báo cáo tài chính của hệ thông ngân hàng việt Nam với IFRS 7. Tạp chí Công nghệ Ngân hàng, 116, 24–32.

Probohudono, A. N., Sugiharto, B., & Arifah, S. (2019). The influence of corporate governance, audit quality, and ownership, on financial instrument disclosure in Indonesia. Journal of Contemporary Accounting, 1(3), 173–187.

Srinidhi, B., Gul, F. A., & Tsui, J. (2011). Female directors and earnings quality. Contemporary Accounting Research, 28(5), 1610–1644.

Stella, O. O. (2018). Financial instrument disclosure IFRS 7 and coporate reporting: Global review of literature. International Journal of Research and Development (IJRD), 3(11), 68–78.

Tahat, Y. A., Dunne, T., Fifield, S., & Power, D. M. (2016). The impact of IFRS 7 on the significance of financial instruments disclosure: Evidence from Jordan. Accounting Research Journal, 29(3), 241–273.

Taylor, G., Tower, G., Van der Zahn, M., & Neilson, J. (2008). Corporate governance determinants on Australian resource companies' financial instrument disclosure practices. Asian Review of Accounting, 16, 56–73.

Trần Thị Thanh Tú, & Phạm Bảo Khánh. (2013). Quản trị công ty trong ngân hàng Nghiên cứu điển hình tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần và Ngân hàng Thương mại Nhà nước. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế và Kinh doanh, 29(4), 63–70.

Trịnh Hồng Hạnh. (2020). Thực trạng áp dụng kế toán giá trị hợp lý tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng, 218(7), 20–29.

Verrecchia, R. E. (1983). Discretionary disclosure. Journal of Accounting and Economics, 5,

179–194.

Yamani, A., Hussainey, K., & Albitar, K. (2021). Does governance affect compliance with IFRS 7?. Journal of Risk and Financial Management, 14(6), 239–262.

Judkowiak, A. (2021). Disclosure practices of information in the field of financial instruments: Evidence from Polish companies listed in the Warsaw stock exchange. European Research Studies, 24, 468–493.

Weber, M. (1978). Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology (Vol 1). Berkley, CA: University of California Press.

Watts, R. L., & Zimmerman, J. L. (1983). Agency problems, auditing, and the theory of the firm: Some evidence. The Journal of Law and Economics, 26(3), 613–633.