Tác động của di cư đến mức độ tổn thương về an ninh lương thực hộ gia đình: Bằng chứng từ Việt Nam

Thắng Võ Tất; Hiền Nguyễn Thị Bích; Huyền Trần Mỹ

doi:10.24311/jabes/2025.36.4.04

Các tác giả

Võ Tất Thắng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Nguyễn Thị Bích Hiền Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả
Trần Mỹ Huyền Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.4.04

Từ khóa:

An ninh lương thực, Di cư, Tính dễ bị tổn thương, Dinh dưỡng

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa di cư và tính dễ bị tổn thương về an ninh lương thực của hộ gia đình ở Việt Nam, sử dụng dữ liệu bảng từ Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) giai đoạn 2016–2018. Mô hình hiệu ứng cố định được áp dụng để phân tích tác động của các loại hình di cư khác nhau (ngắn hạn, dài hạn, lao động, phi lao động) đến tính dễ bị tổn thương về tiêu thụ 4 chất dinh dưỡng chính: năng lượng, protein, chất béo và carbohydrate. Phương pháp đo lường mức độ tổn thương dẫn đến nghèo đói được điều chỉnh để đo lường mức độ tổn thương về an ninh lương thực. Kết quả cho thấy di cư ngắn hạn vì mục đích lao động làm tăng mức độ tổn thương về an ninh lương thực, phản ánh tác động của sự thiếu hụt lao động trong giai đoạn chuyển đổi ban đầu. Ngược lại, di cư dài hạn vì mục đích lao động làm giảm mức độ dễ bị tổn thương, khi các khoản tiền gửi về trở nên ổn định và hộ gia đình tích lũy được kiến thức để cải thiện sản xuất và tiêu dùng. Ngoài ra, tác động của di cư vì mục đích lao động cho thấy tác động mạnh hơn so với di cư không phải vì mục đích lao động ở cả hai loại hình.

Tài liệu tham khảo

Acharya, Y., Ghimire, D. J., Bhandari, P., Ghimire, R., & Jones, A. D. (2019). Household migration and children’s diet in Nepal: an exploratory study. BMC Research Notes, 12, 1-6.

Ahmed, Z., Crush, J., Owuor, S., & Onyango, E. O. (2024). Disparities and determinants of Somali refugee food security in Nairobi, Kenya. Global Food Security, 43, 100808.

Argaw, T. L., Phimister, E., & Roberts, D. (2021). From farm to kitchen: how gender affects production diversity and the dietary intake of farm households in Ethiopia. Journal of Agricultural Economics, 72(1), 268-292.

Armah, R., Setrana, M. B., Quartey, P., Crentsil, A., Tagoe, C. A., & Agbelie, I. (2025). Remittances, food insecurity, and coping strategies of West African migrants in Accra, Ghana. Global Food Security, 45, 100846.

Bellemare, M. F., Masaki, T., & Pepinsky, T. B. (2017). Lagged explanatory variables and the estimation of causal effect. The Journal of Politics, 79(3), 949-963.

Bộ Y tế, & Viện Dinh dưỡng. (2021). Bảng thành phần thực phẩm: Vietnamese food composition table. NXB Y học.

Calvo, C., & Dercon, S. (2005). Measuring individual vulnerability. University of Oxford.

Calvo, C., & Dercon, S. (2007). Vulnerability to poverty. University of Oxford.

Chaudhuri, S. (2003). Assessing vulnerability to poverty: concepts, empirical methods and illustrative examples: New York: Columbia University.

Dercon, S. (2006). Vulnerability: A micro perspective. Revue D’économie du Développement, 14(4), 79-118.

Dercon, S., & Krishnan, P. (2000). Vulnerability, seasonality and poverty in Ethiopia. The Journal of Development Studies, 36(6), 25-53.

Duflo, E. (2012). Women empowerment and economic development. Journal of Economic Literature, 50(4), 1051-1079.

Dutta, I., Foster, J., & Mishra, A. (2011). On measuring vulnerability to poverty. Social Choice and Welfare, 37(4), 743-761.

FAO. (2018). The Linkages Between Migration, Agriculture, Food Security and Rural Development. Food and Agriculture Organization of the United Nations.

Imai, K., & Kim, I. S. (2021). On the use of two-way fixed effects regression models for causal inference with panel data. Political Analysis, 29(3), 405-415.

Jayaweera, R., & Verma, R. (2024). Food security: The impact of migrants and remittances in Sri Lanka. Discover Food, 4(1). https://doi.org/10.1007/s44187-023-00070-8

Jiménez-Moreno, M., Lazos-Chavero, E., & Balvanera, P. (2023). (Dis)connections between youth migration and food security in a rural community of the Sierra de Santa Marta, Veracruz, Mexico. Journal of Rural Studies, 100, 103028.

Karamba, W. R., Quiñones, E. J., & Winters, P. (2011). Migration and food consumption patterns in Ghana. Food Policy, 36(1), 41-53.

Klasen, S., & Waibel, H. (Eds.). (2013). Vulnerability to Poverty: Theory, Measurement and Determinants, with Case Studies from Thailand and Vietnam (1st ed.). Palgrave MacMillan.

Levitt, P. (1998). Social remittances: Migration driven local-level forms of cultural diffusion. International Migration Review, 32(4), 926-948.

Levitt, P., & Lamba-Nieves, D. (2011). Social remittances revisited. Journal of Ethnic Migration Studies, 37(1), 1-22.

Lewis, W. A. (1954). Economic development with unlimited supplies of labour. The Manchester School, 22(2), 139-191.

Ligon, E., & Schechter, L. (2003). Measuring vulnerability. The Economic Journal, 113(486), C95-C102.

Liu, C., Eriksson, T., & Yi, F. (2021). Offspring migration and nutritional status of left-behind older adults in rural China. Economics & Human Biology, 41, 100996.

McKenzie, D., & Rapoport, H. (2007). Network effects and the dynamics of migration and inequality: Theory and evidence from Mexico. Journal of Development Economics, 84(1), 1-24.

Mendola, M. (2008). Migration and technological change in rural households: Complements or substitutes? Journal of Development Economics, 85(1-2), 150-175.

Nguyen, M. C., & Winters, P. (2011). The impact of migration on food consumption patterns: The case of Vietnam. Food Policy, 36(1), 71-87.

Nguyen, T. A., Rigg, J., & Derks, A. (2015). Migration and agricultural production in a Vietnamese village (Max Planck Institute for Social Anthropology Working Papers No.164). Max Planck Institute for Social Anthropology.

Povel, F. (2010). Vulnerability to downside risk and poverty in Vietnam (Discussion Papers No. 44). Georg-August-Universität Göttingen. Retrieved from https://hdl.handle.net/10419/90470

Quisumbing, A. R., & Maluccio, J. A. (2003). Resources at marriage and intrahousehold allocation: Evidence from Bangladesh, Ethiopia, Indonesia, and South Africa. Oxford Bulletin of Economics Statistics, 65(3), 283-327.

Reed, W. R. (2015). On the practice of lagging variables to avoid simultaneity. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 77(6), 897-905.

Rozelle, S., Taylor, J. E., & deBrauw, A. (1999). Migration, remittances, and agricultural productivity in China. American Economic Review, 89(2), 287-291.

Sangwan, N., & Tasciotti, L. (2023). Time to remit: the effect of remittances on household consumption and dietary diversity in India. Journal of Development Migration, 14(1).

Shi, H., Zhang, J., Du, Y., Zhao, C., Huang, X., & Wang, X. (2020). The association between parental migration and early childhood nutrition of left-behind children in rural China. BMC Public Health, 20, 1-11. https://doi.org/10.1186/s12889-020-8350-4

Shi, M., Hou, L.-L., Hermann, W., Huang, J.-K., & Mu, Y.-Y. (2019). The impact of migration on the food consumption and nutrition of left-behind family members: Evidence from a minority mountainous region of southwestern China. Journal of Integrative Agriculture, 18(8), 1780-1792. https://doi.org/10.1016/S2095-3119(19)62588-8

Smith, M. D., & Floro, M. S. (2021). The effects of domestic and international remittances on food insecurity in low-and middle-income countries. The Journal of Development Studies, 57(7), 1198-1220.

Stark, O. (1978). Economic-Demographic Interactions in Agricultural Development: The Case of Rural-to-Urban Migration (Vol. 6). FAO.

Stark, O., & Bloom, D. E. (1985). The new economics of labor migration. The American Economic Review, 75(2), 173-178.

Sznajder, K. K., Wander, K., Mattison, S., Medina-Romero, E., Alam, N., Raqib, R., . . . Shenk, M. K. (2021). Labor migration is associated with lower rates of underweight and higher rates of obesity among left-behind wives in rural Bangladesh: a cross-sectional study. Globalization and Health, 17, 1-11.

Taylor, J. E. (1999). The new economics of labour migration and the role of remittances in the migration process. International Migration, 37(1), 63-88.

Tổng cục Thống kê. (2020). Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 - Di cư và đô thị hóa: Thực trạng, xu hướng và những khác biệt. Truy cập từ https://tinyurl.com/betjh76b

Vo, T. T. (2018). Household vulnerability as expected poverty in Vietnam. World Development Perspectives, 10, 1-14.

Weldemariam, L. F., Sakdapolrak, P., & Ayanlade, A. (2022). The impact of migration on food security in Tigray, northern Ethiopia: The role of migration patterns and remittances. Erdkunde, 76(4), 271-288.

World Bank. (2000). World development report 2000/2001: Attacking poverty. World Bank.

Yoong, J., Rabinovich, L., & Diepeveen, S. (2012). The impact of economic resource transfers to women versus men: A systematic review. Technical report. London: EPPI-Centre, Social Science Research Unit, Institute of Education, University of London.

Zereyesus, Y., Tsiboe, F., & Embaye, W. (2016). The effect of shocks and remittances on household’s vulnerability to food poverty: Evidence from Bangladesh. Paper presented at the Agricultural and Applied Economics Association (AAEA) Conferences, 2016 Annual Meeting, July 31-August 2, Boston, Massachusetts.

Zezza, A., Carletto, C., Davis, B., & Winters, P. (2011). Assessing the impact of migration on food and nutrition security. Food Policy, 36(1), 1-6.

Zhang, N., Bécares, L., & Chandola, T. (2016). A multilevel analysis of the relationship between parental migration and left-behind children’s macronutrient intakes in rural China. Public Health Nutrition, 19(11), 1913-1927.

Zhong, T., Si, Z., & Yuan, Y. (2025). The role of rural–urban migrants in urban food systems in China. In Crush, J., Chikanda, A., & Ramachandran, S. (Eds), New Directions in South-South Migration (pp. 245-259). Springer.